Echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting

Een echtscheiding is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in een mensenleven. In het Belgische rechtssysteem is de 'echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting' (EOO) de meest voorkomende procedure wanneer partners niet (langer) tot een gezamenlijk akkoord kunnen komen over alle modaliteiten. Waar vroeger de 'fout' van een partner centraal stond, focust de moderne wetgeving zich op de feitelijke vaststelling dat samenleven onmogelijk is geworden. Bij LawBase begeleiden we dagelijks cliënten in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven om deze transitie juridisch en menselijk correct te laten verlopen.

Neem het voorbeeld van Johan en Katrien. Na vijftien jaar huwelijk is de communicatie volledig gestopt. Johan wil scheiden, maar Katrien weigert elke vorm van overleg. In dit scenario is een echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT) onmogelijk. Johan zal dan de procedure voor onherstelbare ontwrichting moeten opstarten om zijn vrijheid te herwinnen.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor deze procedure vinden we in het Belgisch Burgerlijk Wetboek, specifiek Artikel 229. De wet stelt dat een echtscheiding wordt uitgesproken wanneer de rechter vaststelt dat het huwelijk onherstelbaar ontwricht is. Maar wat betekent dit concreet?

Volgens Art. 229 BW is er sprake van onherstelbare ontwrichting wanneer de voortzetting van het samenleven en de hervatting ervan redelijkerwijs onmogelijk is geworden door de gedraging van één van de echtgenoten of door de feitelijke scheiding. Er zijn drie manieren om dit aan te tonen:

• Gezamenlijk verzoek: Beide partners zijn het eens dat het huwelijk voorbij is, maar kunnen geen akkoord bereiken over de gevolgen (zoals de woning of de kinderen). Na een feitelijke scheiding van 6 maanden kan de echtscheiding worden uitgesproken.
• Eenzijdig verzoek: Eén partner vraagt de scheiding aan. De rechter spreekt de scheiding uit na een feitelijke scheiding van meer dan één jaar.
• Bewijs van fout of specifieke feiten: Als men niet wil wachten op de termijnen van feitelijke scheiding, kan men bewijzen dat het huwelijk onherstelbaar ontwricht is door zware fouten (bijvoorbeeld overspel, fysiek geweld of drugsmisbruik).

In de praktijk zien we vaak dat cliënten zoals 'Annelies' kiezen voor de termijn van één jaar feitelijke scheiding om een bittere bewijsvoering over overspel te vermijden, wat vaak de relatie met de kinderen ten goede komt.

Praktische Tips

Wanneer u besluit de procedure voor onherstelbare ontwrichting op te starten, is voorbereiding cruciaal. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze advocaten:

• Leg een dossier aan: Verzamel bewijzen van de feitelijke scheiding. Dit kan een attest van woonst zijn waaruit blijkt dat u op een ander adres gedomicilieerd bent, of een huurovereenkomst.
• Focus op de kinderen: Onherstelbare ontwrichting gaat over de relatie tussen de ouders, niet over de relatie met de kinderen. Probeer de verblijfsregeling los te koppelen van de emotionele strijd.
• Financiële transparantie: Breng uw inkomsten, schulden en eigendommen in kaart. Gebruik onze echtscheiding kosten-calculator om een eerste inschatting te maken van de financiële impact.
• Voorlopige maatregelen: Wacht niet tot de definitieve echtscheiding om afspraken te maken over de woning of de kosten van de kinderen. U kunt via de familierechtbank 'voorlopige maatregelen' vragen die gelden tijdens de procedure.

Bij LawBase bieden we de mogelijkheid om deze stappen discreet te bespreken. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) slechts €50 kost.

Procedure en Stappen

De weg naar een definitieve echtscheidingsvonnis volgt een vast stramien bij de Familierechtbank:

• Stap 1: Inleidend verzoekschrift. Uw advocaat dient een verzoekschrift in bij de rechtbank. Hierin wordt de onherstelbare ontwrichting ingeroepen.
• Stap 2: De inleidende zitting. De rechter bekijkt of er onmiddellijk maatregelen nodig zijn (bijvoorbeeld wie in het huis blijft wonen).
• Stap 3: Bewijs van de termijn. Als de partners al meer dan een jaar apart wonen op het moment van de zitting, kan de rechter de echtscheiding onmiddellijk uitspreken. Is die termijn nog niet bereikt, dan wordt er een nieuwe datum vastgelegd.
• Stap 4: Het Echtscheidingsvonnis. De rechter spreekt de echtscheiding uit. Er is een beroepstermijn van één maand.
• Stap 5: Overschrijving in de registers. De burgerlijke stand schrijft de echtscheiding over, waarna deze officieel is tegenover derden.

Casus: Marc en Sophie wonen al 8 maanden apart. Marc start de procedure. De rechter zal de zaak uitstellen tot de termijn van 12 maanden bereikt is, tenzij Marc kan bewijzen dat er sprake is van feiten die de onherstelbare ontwrichting onmiddellijk aantonen.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een EOO-procedure variëren afhankelijk van de complexiteit en de duurtijd. De belangrijkste kostenposten zijn:

• Rolrechten: De belasting die u betaalt om de zaak op de rol van de rechtbank te zetten (momenteel €165).
• Gerechtsdeurwaarderskosten: Indien het verzoekschrift betekend moet worden door een deurwaarder.
• Ereloon advocaat: Dit hangt af van de gepresteerde uren en de complexiteit van de betwistingen over goederen of kinderen.
• Rechtsplegingsvergoeding: De partij die ongelijk krijgt, kan veroordeeld worden tot het betalen van een forfaitaire tegemoetkoming in de advocaatkosten van de tegenpartij.

Het is belangrijk om te weten dat bij onherstelbare ontwrichting de rechter ook moet oordelen over de 'persoonlijke onderhoudsbijdrage' tussen ex-echtgenoten. Dit is niet hetzelfde als alimentatie voor de kinderen, maar een uitkering voor de partner die door de scheiding in een financieel nadelige positie komt.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die cliënten ons stellen in onze kantoren in Vlaanderen.