Bemiddeling in familiezaken: voordelen

Wanneer een relatie eindigt of er binnen een familie ernstige conflicten ontstaan, lijkt de weg naar de rechtbank vaak de enige logische stap. Toch is een gerechtelijke procedure niet altijd de meest efficiënte of duurzame oplossing. In het Belgische familierecht wint bemiddeling (of 'médiation') steeds meer aan belang. Het is een proces waarbij partijen, onder begeleiding van een onafhankelijke en onpartijdige bemiddelaar, zelf op zoek gaan naar een oplossing die voor iedereen aanvaardbaar is. Deze aanpak biedt niet alleen juridische zekerheid, maar besteedt ook aandacht aan de menselijke en emotionele aspecten die inherent zijn aan familiale geschillen.

Wettelijk Kader

De fundamenten van bemiddeling in België zijn verankerd in het Gerechtelijk Wetboek, meer bepaald in de artikelen 1724 tot en met 1737. De wetgever heeft met deze bepalingen een duidelijk kader gecreëerd om alternatieve geschillenoplossing te stimuleren en te reguleren.

Een essentieel onderscheid moet worden gemaakt tussen vrijwillige bemiddeling en gerechtelijke bemiddeling. Bij vrijwillige bemiddeling beslissen de partijen zelf, buiten elke procedure om, om een bemiddelaar aan te spreken. Bij gerechtelijke bemiddeling is het de rechter die, op vraag van de partijen of op eigen initiatief (maar met instemming van de partijen), de zaak doorverwijst naar een bemiddelaar.

De wet legt een strikte vertrouwelijkheid op. Alles wat tijdens de bemiddeling wordt gezegd of geschreven, mag in principe niet worden gebruikt in een latere gerechtelijke procedure als de bemiddeling zou mislukken. Dit schept een veilige omgeving waarin partijen vrijuit kunnen spreken over hun noden en bezorgdheden. Bovendien moet de bemiddelaar erkend zijn door de Federale Bemiddelingscommissie om een akkoord te kunnen laten bekrachtigen door de rechtbank, wat het resultaat dezelfde juridische kracht geeft als een vonnis (Art. 1733 Ger.W.).

Procedure en Stappen

Een bemiddelingstraject bij LawBase volgt doorgaans een gestructureerd pad om tot een gedragen resultaat te komen. De procedure verloopt in de volgende fasen:

• De Intake: Tijdens het eerste gesprek worden de spelregels uitgelegd. De bemiddelaar checkt of beide partijen bereid zijn tot dialoog en ondertekent samen met hen het bemiddelingsprotocol.
• Informatieverzameling: Partijen brengen alle relevante feiten en cijfers op tafel. Denk aan de inventarisatie van goederen, inkomsten, schulden en de behoeften van de kinderen.
• Onderhandeling over de belangen: In plaats van enkel te focussen op juridische standpunten ("Ik heb recht op de helft"), wordt er gekeken naar de onderliggende belangen ("Ik wil dat de kinderen in hun vertrouwde omgeving blijven wonen").
• Uitwerken van scenario's: Er worden verschillende opties voor de toekomst verkend, zowel op financieel vlak als op vlak van de verblijfsregeling voor de kinderen.
• Het Bemiddelingsakkoord: Zodra er een consensus is, stelt de bemiddelaar (vaak een gespecialiseerd advocaat-bemiddelaar van LawBase) een overeenkomst op. Dit akkoord wordt door de partijen ondertekend.
• Homologatie: Het akkoord wordt neergelegd bij de familierechtbank. De rechter zal dit akkoord bekrachtigen (homologeren), tenzij het strijdig is met de openbare orde of het belang van het kind.

Praktische Tips

Om een bemiddeling in familiezaken te doen slagen, zijn een aantal zaken cruciaal. Ten eerste is een open geest noodzakelijk. Bemiddeling werkt alleen als u bereid bent om naar het standpunt van de andere partij te luisteren, zelfs als u het er niet mee eens bent.

Ten tweede: bereid u goed voor. Zorg dat u een duidelijk overzicht heeft van uw financiële situatie. Transparantie is de sleutel tot vertrouwen. Indien er kinderen betrokken zijn, probeer dan hun belang centraal te stellen. Een bemiddelaar kan helpen om de stem van het kind op een gepaste manier in het proces te betrekken.

Ten slotte raden wij aan om u te laten bijstaan door een deskundige. Bij LawBase hebben we advocaten die specifiek zijn opgeleid als bemiddelaar. LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. U kunt bij ons terecht voor een eerste oriëntatie. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

Een van de grootste voordelen van bemiddeling is de kostenbeheersing. In een klassieke procedure betaalt elke partij zijn eigen advocaat voor talloze uren werk, conclusies en verschijningen voor de rechtbank. Bij bemiddeling worden de kosten van de bemiddelaar doorgaans gedeeld door beide partijen (tenzij anders overeengekomen).

De kosten bestaan meestal uit een uurtarief. Omdat een bemiddeling vaak sneller verloopt dan een procedure voor de familierechtbank (die soms jaren kan aanslepen), liggen de totale kosten aanzienlijk lager. Bovendien vermijdt u hoge kosten voor gerechtsdeurwaarders en herhaaldelijke rolrechten.

Vergeet ook de indirecte kosten niet: de emotionele belasting van een jarenlange juridische strijd is niet in geld uit te drukken. Bemiddeling beperkt deze schade door in te zetten op communicatie in plaats van confrontatie.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest gestelde vragen over bemiddeling in familiezaken.