Adoptie in België: volledige procedure

Adoptie is een ingrijpende juridische en emotionele gebeurtenis waarbij een nieuwe, wettelijke band van afstamming wordt gecreëerd tussen een kind en de adoptant(en). In België is de adoptieprocedure strikt gereguleerd om de belangen van het kind te waarborgen. Of u nu kiest voor binnenlandse adoptie of internationale adoptie, de weg naar een succesvolle adoptie vereist geduld, juridische precisie en een grondige voorbereiding. In dit artikel bespreken we de volledige procedure, de wettelijke vereisten en de verschillende vormen van adoptie conform het Belgisch recht.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor adoptie in België bevindt zich in het Burgerlijk Wetboek (BW), meer bepaald in de artikelen 343 tot en met 370. Deze wetgeving legt de fundamentele principes vast, waarbij het belang van het kind altijd centraal staat. Er wordt een essentieel onderscheid gemaakt tussen twee vormen van adoptie:

• Gewone adoptie (Art. 353 BW): Hierbij blijft de juridische band met de oorspronkelijke ouders (de biologische familie) in principe bestaan, maar de adoptant krijgt het ouderlijk gezag en is verplicht tot onderhoud. De geadopteerde behoudt zijn oorspronkelijke familienaam, tenzij er een naamsverandering wordt aangevraagd.
• Volle adoptie (Art. 356 BW): Deze vorm is enkel mogelijk voor minderjarigen. De juridische band met de oorspronkelijke familie wordt volledig verbroken. Het kind krijgt dezelfde rechten en plichten als een biologisch kind van de adoptant(en) en neemt doorgaans de naam van de adoptant over.

Om te mogen adopteren, stelt de wet strikte voorwaarden. De adoptant moet minstens 25 jaar oud zijn en minstens 15 jaar ouder zijn dan de geadopteerde (met uitzondering van stiefouderadoptie, waar de leeftijdsgrens lager ligt). Voor koppels geldt dat zij gehuwd moeten zijn, wettelijk samenwonend, of al minstens drie jaar feitelijk samenwonen.

Procedure en Stappen

De adoptieprocedure in Vlaanderen verloopt via een opeenvolging van administratieve en gerechtelijke stappen. Sinds de hervorming is de procedure gecentraliseerd om uniformiteit te garanderen.

• Stap 1: Aanmelding en Voorbereiding: Iedereen die wil adopteren, moet zich aanmelden bij het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA). U volgt verplichte voorbereidingssessies waarin de psychologische, sociale en juridische aspecten van adoptie worden toegelicht.
• Stap 2: Geschiktheidsonderzoek: Na de voorbereiding dient u een verzoekschrift in bij de Familierechtbank om 'geschikt' te worden verklaard. Een maatschappelijk assistent en een psycholoog voeren een sociaal onderzoek uit om te beoordelen of u in staat bent een kind een stabiele thuis te bieden.
• Stap 3: Het Geschiktheidsvonnis: De familierechter spreekt een vonnis uit over uw adoptiegeschiktheid. Dit vonnis is doorgaans vier jaar geldig.
• Stap 4: Matching en Bemiddeling: Bij een positief vonnis komt u op een wachtlijst. De adoptiediensten zoeken naar een match tussen een kind en de kandidaat-ouders. Bij internationale adoptie verloopt dit vaak via erkende adoptiediensten die contacten hebben in het buitenland.
• Stap 5: De Adoptiebeslissing: Zodra het kind in het gezin geplaatst is, volgt de definitieve gerechtelijke procedure voor de Familierechtbank om de adoptie officieel te maken. De rechter controleert of aan alle wettelijke voorwaarden (zoals toestemmingen van de biologische ouders, indien van toepassing) is voldaan.

Praktische Tips

Gezien de complexiteit van de materie is het essentieel om goed geïnformeerd aan het traject te beginnen. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze experten familierecht:

• Dossieropbouw: Houd vanaf dag één een nauwkeurig dossier bij van alle communicatie, attesten en verslagen. Vooral bij internationale adoptie zijn legalisaties en vertalingen van cruciaal belang.
• Geduld en realisme: De doorlooptijd van een adoptieprocedure kan meerdere jaren in beslag nemen. Bereid u mentaal voor op wachttijden en administratieve procedures.
• Juridische bijstand: Hoewel de voorbereidingssessies veel informatie bieden, is de juridische procedure bij de Familierechtbank technisch. Een gespecialiseerde advocaat kan u helpen bij het opstellen van het verzoekschrift en u vertegenwoordigen tijdens de hoorzittingen.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze advocaten staan klaar om u te begeleiden in dit levensveranderende proces. Een eerste videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een adoptie kunnen sterk variëren afhankelijk van het type adoptie:

• Binnenlandse adoptie: De kosten zijn relatief beperkt en omvatten voornamelijk de voorbereidingssessies (ongeveer €250), het sociaal onderzoek en de gerechtskosten (rolrechten en eventuele advocatenkosten).
• Internationale adoptie: De kosten kunnen hier oplopen van €10.000 tot meer dan €25.000. Dit omvat bemiddelingskosten van de adoptiedienst, juridische kosten in het land van herkomst, vertalingen, legalisaties en reiskosten.
• Stiefouderadoptie: Dit is de meest voordelige vorm, aangezien er vaak geen externe bemiddelingsdiensten aan te pas komen. U betaalt enkel de gerechtskosten en de kosten voor juridisch advies.

Het is belangrijk om te weten dat er in sommige gevallen premies of fiscale voordelen bestaan voor adoptieouders, zoals het adoptieverlof en de bijbehorende uitkering via de mutualiteit.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen over de Belgische adoptiewetgeving.