Onterechte incasso: verweer

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wetboek van Economisch Recht

Niets is zo frustrerend als een herinnering of een ingebrekenstelling ontvangen voor een factuur die u al betaald heeft, die u nooit ontvangen heeft, of die simpelweg onterecht is. In België worden consumenten steeds vaker geconfronteerd met agressieve incassopraktijken. Het is echter cruciaal om te weten dat u als consument sterk beschermd wordt door de wetgeving, mits u de juiste stappen onderneemt. Bij LawBase zien we dagelijks dossiers waarbij incassobureaus hun boekje te buiten gaan. In dit artikel leggen we uit hoe u zich juridisch correct verweert tegen een onterechte incasso.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor de minnelijke invordering van schulden bij consumenten ligt sinds 1 september 2023 verankerd in Boek XIX van het Wetboek van Economisch Recht (WER), ingevoegd bij de wet van 4 mei 2023. De vroegere bepalingen van Boek XIV, titel 2 WER (de artikelen XIV.38 tot en met XIV.53) zijn opgeheven en kunnen niet langer worden ingeroepen. Deze wetgeving is van dwingend recht, wat betekent dat er niet ten nadele van de consument van mag worden afgeweken.

Een cruciaal aspect van dit wettelijk kader is de verplichting tot een eerste kosteloze ingebrekenstelling. Artikel XIX.2 WER bepaalt dat een schadebeding pas kan worden toegepast na het verzenden van een ingebrekestelling die de vorm aanneemt van een eerste herinnering, en na het verstrijken van een termijn van ten minste veertien kalenderdagen die ingaat op de derde werkdag na verzending van die herinnering (bij elektronische verzending: op de kalenderdag die volgt op de verzending). Voor die eerste herinnering mogen bij niet-betaling van één vervaldatum geen kosten worden aangerekend. Bovendien legt artikel XIX.4 WER strikte beperkingen op aan de bedragen die gevorderd mogen worden. Voor schulden tot €150 mag de forfaitaire vergoeding bijvoorbeeld niet meer dan €20 bedragen.

Daarnaast verbiedt de wet elke praktijk die de consument misleidt of onder onredelijke druk zet. Denk hierbij aan het dreigen met een beslag zonder dat er een vonnis is, of het contacteren van buren of werkgevers. Artikel XIX.5 WER verbiedt uitdrukkelijk de minnelijke invordering van schulden bij een persoon die niet de schuldenaar is, en dit onverminderd de regels inzake oneerlijke handelspraktijken van de artikelen VI.92 tot VI.103 WER.

Praktische Tips

Wanneer u een aanmaning ontvangt die volgens u onterecht is, is stilzitten de grootste fout die u kunt maken. Gebruik de volgende praktische scenario's als leidraad voor uw verweer:

• Scenario A: De reeds betaalde factuur. Stel, u ontvangt een aanmaning van een incassobureau voor een telecomfactuur van drie maanden geleden. U kijkt uw bankafschriften na en ziet dat de betaling reeds is uitgevoerd. Tip: Stuur onmiddellijk een kopie van het bewijs van betaling (met vermelding van de datum en de gestructureerde mededeling) naar het incassobureau. Eens bewezen is dat de schuld voldaan is, moet de invordering onmiddellijk stoppen.
• Scenario B: De niet-geleverde dienst. U bestelde online meubels, maar deze zijn nooit geleverd. Toch eist een incassobureau betaling. Tip: Beroep u op de 'exceptio non adimpleti contractus' (de niet-uitvoeringsexceptie). U bent niet verplicht te betalen zolang de tegenpartij haar verbintenis niet is nagekomen.
• Scenario C: De verjaarde schuld. Incassobureaus proberen vaak oude schulden in te vorderen. Voor de meeste consumentenkoopovereenkomsten geldt een verjaringstermijn van één jaar (art. 2272 BW) of de algemene termijn van tien jaar voor contractuele vorderingen. Tip: Controleer de datum van de laatste factuur of stuitingshandeling.

Belangrijk: Communiceer altijd schriftelijk. LawBase adviseert om betwistingen per aangetekende zending te versturen, zodat u een bewijs van verzending en ontvangst heeft. Onze advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren kunnen u helpen bij het opstellen van een juridisch sluitende betwistingsbrief.

Procedure en Stappen

Indien u een onterechte incasso wilt aanvechten, volg dan dit stappenplan:

• Stap 1: Analyse van de vordering. Controleer wie de eiser is, wat de hoofdsom is en welke extra kosten (intresten, schadebeding) er worden gevraagd. Toets deze aan de maxima van artikel XIX.4 WER.
• Stap 2: De formele betwisting. Stuur een gemotiveerde brief naar het incassobureau én de oorspronkelijke schuldeiser. Vermeld duidelijk waarom u de schuld niet erkent (bv. gebrek aan levering, verjaring, onjuist bedrag).
• Stap 3: Stopzetting van de invordering. Volgens de wet moet het incassobureau de invordering pauzeren zolang er een gemotiveerde betwisting loopt. Zij mogen u in deze periode niet blijven bestoken met aanmaningen.
• Stap 4: Klacht bij de Economische Inspectie. Indien het bureau de regels van het WER overtreedt (bv. doorgaan met invorderen na betwisting), kunt u een melding maken bij de FOD Economie via het 'Meldpunt'.
• Stap 5: Juridische bijstand. Indien de druk aanhoudt of u wordt gedagvaard voor de rechtbank, is professionele hulp essentieel. LawBase biedt een videocall aan om uw situatie in te schatten. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw..

Kosten en Vergoedingen

Een van de meest voorkomende misbruiken bij incasso is het aanrekenen van buitensporige kosten. Sinds 1 september 2023 zijn de vergoedingen strikt geplafonneerd:

• Schulden tot €150: Maximaal €20.
• Schulden tussen €150,01 en €500: Maximaal €30 + 10% op het bedrag boven de €150.
• Schulden boven €500: Maximaal €65 + 5% op het bedrag boven de €500 (met een absoluut plafond van €2.000).

Als een incassobureau hogere bedragen vraagt, is dit onwettig. In dergelijke gevallen bent u wettelijk zelfs vrijgesteld van de betaling van elk schadebeding of intrest. Sterker nog, onterecht betaalde bedragen moeten door de schuldeiser worden terugbetaald.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de antwoorden op de meest prangende vragen over onterechte incasso's.