Vierdagenweek: hoe aanvragen?

De invoering van de Arbeidsdeal in 2022 heeft het Belgische arbeidslandschap grondig hertekend. Een van de meest besproken maatregelen is de mogelijkheid om een voltijdse werkweek te presteren in vier dagen in plaats van vijf. Voor veel werknemers betekent dit een betere balans tussen werk en privé, terwijl werkgevers hiermee hun aantrekkelijkheid op de arbeidsmarkt kunnen vergroten. Maar hoe pakt u dit juridisch correct aan? Het aanvragen van een vierdagenweek is immers aan strikte regels en procedures onderworpen om de continuïteit van de onderneming en de rechten van de werknemer te waarborgen.

Praktische Tips

Voordat u de formele procedure opstart, is het essentieel om de praktische haalbaarheid te toetsen. Een vierdagenweek betekent immers dat u 38 of 40 uur per week presteert in slechts vier dagen, wat resulteert in werkdagen van 9,5 tot 10 uur.

• Evalueer uw belastbaarheid: Werkdagen van 10 uur zijn fysiek en mentaal zwaar. Vraag uzelf af of uw productiviteit en welzijn hierbij gebaat zijn op de lange termijn.
• Check de teamplanning: In een vierdagenweek zult u één dag per week afwezig zijn. Stem vooraf informeel af met collega's om te zien of de permanentie gewaarborgd blijft.
• Bereid uw argumentatie voor: Hoewel de werkgever een weigering moet motiveren, helpt het als u proactief oplossingen aanreikt voor mogelijke knelpunten in de planning.
• Houd rekening met de deadline: Een aanvraag moet schriftelijk gebeuren en de werkgever heeft een wettelijke termijn om te reageren.

Bij LawBase adviseren wij zowel werkgevers als werknemers over de implementatie van deze flexibele werkregelingen. Met kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven zijn wij altijd nabij voor een persoonlijk gesprek.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor de vierdagenweek ligt in de Arbeidsdealwet (de wet van 3 oktober 2022 houdende diverse arbeidsbepalingen). Deze wetgeving voert het recht voor werknemers in de privésector in om een verzoek tot een vierdagenweek in te dienen.

Het principe is eenvoudig: de wekelijkse arbeidsduur blijft ongewijzigd, maar de prestaties worden geconcentreerd op vier werkdagen. Dit betekent dat de dagelijkse grens van de arbeidsduur wordt opgetrokken:

• Indien de wekelijkse arbeidsduur 38 uur bedraagt, werkt de werknemer 9,5 uur per dag.
• Indien de wekelijkse arbeidsduur hoger ligt (bijvoorbeeld 40 uur met ADV-dagen), kan de daggrens via een wijziging van het arbeidsreglement worden opgetrokken tot maximaal 10 uur.

Belangrijk om te weten is dat dit een opt-in systeem is. De werkgever is niet verplicht om dit standaard aan te bieden, maar moet wel reageren op een individueel verzoek van een werknemer. Bovendien is de regeling steeds voor een hernieuwbare periode van maximaal zes maanden.

Procedure en Stappen

Om een vierdagenweek correct aan te vragen, moeten de volgende stappen strikt worden gevolgd conform de Arbeidsdeal:

Stap 1: De schriftelijke aanvraag
De werknemer dient een schriftelijk verzoek in bij de werkgever. Dit kan per aangetekende brief of door overhandiging van een schrijven waarbij de werkgever tekent voor ontvangst. In dit verzoek geeft de werknemer aan vanaf wanneer en voor welke periode (max. 6 maanden) hij het regime wil volgen.

Stap 2: Analyse door de werkgever
De werkgever heeft één maand de tijd om te antwoorden. Tijdens deze maand kan de werkgever de impact op de organisatie onderzoeken. Indien de werkgever akkoord gaat, wordt er een schriftelijke overeenkomst opgesteld.

Stap 3: De schriftelijke overeenkomst
Vóór de aanvang van de vierdagenweek moeten partijen een document ondertekenen dat als bijvoegsel bij de arbeidsovereenkomst fungeert. Hierin staan de werkuren, de vrije dag en de begin- en einddatum van de regeling.

Stap 4: Registratie en Arbeidsreglement
De werkgever moet een afschrift van deze overeenkomst bezorgen aan het comité voor preventie en bescherming op werk (of de vakbondsafvaardiging). Bovendien moet de mogelijkheid tot de vierdagenweek formeel opgenomen zijn in het arbeidsreglement. Indien dit nog niet het geval is, moet de procedure tot wijziging van het arbeidsreglement worden opgestart.

Stap 5: Weigering (indien van toepassing)
Indien de werkgever het verzoek weigert, moet dit schriftelijk en gemotiveerd gebeuren binnen de termijn van één maand. De motivatie moet gebaseerd zijn op objectieve organisatorische redenen (bijv. verstoring van de permanentie, te grote werklast voor collega's).

Kosten en Vergoedingen

De overstap naar een vierdagenweek heeft in principe geen invloed op het bruto maandloon, aangezien het totale aantal gewerkte uren per week gelijk blijft. Er zijn echter wel enkele nuances waar u rekening mee moet houden:

• Maaltijdcheques: Aangezien u een dag minder per week werkt, ontvangt u ook één maaltijdcheque minder per week. Maaltijdcheques worden immers toegekend per effectief gewerkte dag.
• Woon-werkverkeer: De vergoeding voor woon-werkverkeer zal dalen indien u met de auto of de fiets komt, aangezien u minder verplaatsingen maakt. Bij een treinabonnement blijft de kost doorgaans gelijk.
• Vakantiedagen: Uw wettelijke vakantiedagen worden herberekend. In een 5-dagenweek heeft u recht op 20 dagen. In een 4-dagenweek wordt dit 16 dagen (4 weken van 4 dagen). In totaal blijft de rusttijd dus identiek.
• Feestdagen: Valt een wettelijke feestdag op uw vaste vrije dag? Dan heeft u recht op een vervangingsdag, die meestal door de onderneming wordt vastgelegd of in onderling overleg wordt opgenomen.

Bent u werkgever en wilt u weten wat de impact is op uw loonkost of RSZ-bijdragen? Onze experts bij LawBase helpen u graag verder. U kunt een gratis videocall inplannen voor een eerste oriëntatie, of een fysieke consultatie boeken voor slechts €50 (30 min) in een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen over de vierdagenweek in België.