Vaderschapsverlof: hoeveel dagen?

Gefeliciteerd! Er is gezinsuitbreiding op komst of u bent net ouder geworden. Naast de vreugde van een pasgeboren baby, komen er ook praktische en juridische vragen op u af. Hoeveel dagen vaderschapsverlof krijgt u eigenlijk in België? Hoe zit het met de betaling? En wat als u zelfstandige bent? Bij LawBase begrijpen we dat u in deze periode liever bezig bent met uw gezin dan met het uitpluizen van complexe wetteksten. Daarom hebben we deze gids voor u opgesteld, zodat u precies weet waar u recht op heeft.

Kosten en Vergoedingen

Het vaderschapsverlof, officieel ook wel het geboorteverlof genoemd, is niet volledig ten laste van de werkgever. De financiering is opgesplitst in twee delen. Tijdens de eerste drie dagen van het verlof behoudt u uw volledige loon, dat rechtstreeks door uw werkgever wordt betaald. Dit is een wettelijke verplichting waar niet van afgeweken kan worden in uw nadeel.

Vanaf de vierde dag tot het einde van de verlofperiode ontvangt u geen loon meer van uw werkgever, maar een uitkering van het ziekenfonds (de mutualiteit). Deze uitkering bedraagt 82% van uw begrensd brutoloon. Het is belangrijk om te weten dat er een plafond staat op dit bedrag; u ontvangt dus niet noodzakelijk 82% van uw werkelijke loon als u een zeer hoog inkomen heeft. Sinds kort is het aantal dagen aanzienlijk uitgebreid: voor kinderen geboren vanaf 1 januari 2023 heeft u recht op in totaal 20 dagen verlof.

Voor zelfstandigen is er een gelijkaardige regeling. Zij kunnen aanspraak maken op een geboorte-uitkering via hun socialeverzekeringsfonds. Zij hebben eveneens recht op 20 dagen (of 40 halve dagen), waarbij ze per dag een forfaitair bedrag ontvangen. Bovendien kunnen zelfstandigen als extra ondersteuning vaak rekenen op gratis dienstencheques voor kraamhulp.

Procedure en Stappen

Om uw rechten correct uit te oefenen, moet u een bepaalde procedure volgen. Het begint bij de communicatie met uw werkgever. Hoewel de wet geen strikte termijn voorschrijft voor de voorafgaande kennisgeving, is het raadzaam om uw werkgever zo vroeg mogelijk op de hoogte te brengen van de vermoedelijke bevallingsdatum. Dit bevordert de goede verstandhouding op de werkvloer.

De 20 dagen verlof hoeven niet in één keer te worden opgenomen. U heeft de vrijheid om deze dagen naar eigen inzicht te spreiden over een periode van vier maanden, te rekenen vanaf de dag van de bevalling. U kunt ze per dag opnemen, maar in de meeste sectoren is het ook mogelijk om halve dagen op te nemen, mits akkoord van de werkgever.

Zodra de baby geboren is, dient u de volgende stappen te ondernemen:

• Aangifte bij de gemeente: U moet het kind aangeven bij de burgerlijke stand van de geboorteplaats.
• Verwittigen werkgever: Bezorg een officieel attest van de geboorte aan uw personeelsdienst.
• Aanvraag bij het ziekenfonds: Om de uitkering vanaf de vierde dag te ontvangen, moet u een aanvraagformulier indienen bij uw mutualiteit, vergezeld van een uittreksel uit de geboorteakte.

Wettelijk Kader

De basis van uw recht op vaderschapsverlof ligt verankerd in de Arbeidsovereenkomstenwet, specifiek in Artikel 30. Dit artikel bepaalt dat de werknemer het recht heeft om van het werk afwezig te zijn ter gelegenheid van de geboorte van een kind waarvan de afstamming langs zijn zijde vaststaat.

Sinds de omzetting van de Europese richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers, is de Belgische wetgeving versoepeld en uitgebreid. Het begrip 'vaderschapsverlof' is in de wetgeving eigenlijk verbreed naar 'geboorteverlof'. Dit betekent dat niet alleen de juridische vader, maar ook de mee-ouder (bijvoorbeeld in lesbische relaties of bij feitelijk samenwonenden onder bepaalde voorwaarden) recht heeft op dit verlof. De wetgever wil hiermee de betrokkenheid van beide ouders bij de opvoeding vanaf de eerste dagen stimuleren.

Belangrijk om te onthouden is de ontslagbescherming. Vanaf het moment dat u uw werkgever op de hoogte brengt van het verlof tot drie maanden na de bevalling, geniet u een bijzondere bescherming. Uw werkgever mag uw arbeidsovereenkomst niet beëindigen vanwege het feit dat u vaderschapsverlof opneemt. Doet hij dit toch, dan is hij een forfaitaire schadevergoeding verschuldigd die gelijk is aan drie maanden loon, bovenop de normale opzegvergoeding.

Praktische Tips

Hoewel de wet duidelijk is, zien we in de praktijk vaak discussies ontstaan. Hier zijn enkele tips om alles vlot te laten verlopen:

• Leg alles schriftelijk vast: Communiceer uw verlofdagen via e-mail of aangetekend schrijven, zodat er geen discussie kan ontstaan over de planning.
• Check uw sector: Sommige sectoren (PC) of individuele bedrijven hebben gunstigere regelingen dan het wettelijk minimum (bijvoorbeeld extra dagen of een aanvulling op de uitkering). Raadpleeg uw arbeidsreglement.
• Combineer met jaarlijkse vakantie: Als 20 dagen niet volstaan, kunt u overwegen om aansluitend uw reguliere vakantiedagen op te nemen.
• Zelfstandigen in bijberoep: Let op, als u zelfstandige in bijberoep bent, gelden de regels van uw hoofdactiviteit (meestal het werknemersstelsel).

Zit u in een conflict met uw werkgever over de opname van uw verlof of de uitbetaling? LawBase staat voor u klaar. Met kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven is er altijd een expert in de buurt. Een eerste videocall is volledig gratis, en voor een fysieke consultatie van 30 minuten betaalt u slechts €50.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die onze advocaten dagelijks ontvangen over dit onderwerp.