Uitzendwerk: je rechten als uitzendkracht

Uitzendarbeid is een essentieel onderdeel van de Belgische arbeidsmarkt. Het biedt flexibiliteit voor zowel werkgevers als werknemers, maar het brengt ook een specifieke juridische context met zich mee die vaak voor verwarring zorgt. Als uitzendkracht heb je namelijk een unieke positie: je bent in dienst bij het uitzendkantoor, maar je voert je werkzaamheden uit onder het gezag van een gebruikende onderneming. In dit artikel duiken we diep in de juridische realiteit van uitzendwerk, gebaseerd op de Belgische wetgeving, om ervoor te zorgen dat jij precies weet waar je recht op hebt.

Praktische Tips

Om als uitzendkracht je rechten optimaal te beschermen, is een proactieve houding essentieel. Hier zijn enkele praktische tips die u direct kunt toepassen:

• Controleer je contract vóór de start: Sinds de digitalisering van de sector moeten contracten uiterlijk op het moment van de aanvang van de prestaties getekend zijn. Doe je dit niet, dan kan de tewerkstelling in bepaalde gevallen als een contract van onbepaalde duur worden beschouwd bij de gebruiker.
• Vergelijk je loon: Als uitzendkracht heb je recht op exact hetzelfde loon als een vaste medewerker in dezelfde functie bij het bedrijf waar je werkt. Vraag gerust naar de loonschalen of barema's die in de onderneming gelden.
• Houd je werkuren nauwgezet bij: Gebruik een app of een logboek om je overuren, pauzes en prestaties te registreren. Dit is cruciaal bij eventuele betwistingen over de uitbetaling.
• Veiligheid eerst: Je hebt recht op dezelfde beschermingsmiddelen als vaste werknemers. Worden deze niet verstrekt? Meld dit direct bij het uitzendkantoor en, indien nodig, bij de preventieadviseur van de gebruiker.
• Bouw anciënniteit op: Wist je dat periodes van uitzendarbeid meetellen voor je anciënniteit als je later vast in dienst treedt bij hetzelfde bedrijf? Bewaar al je contracten goed.

Wettelijk Kader

De basis van uitzendarbeid in België ligt verankerd in de Wet van 24 juli 1987 betreffende de tijdelijke arbeid, de uitzendarbeid en het ter beschikking stellen van werknemers ten behoeve van gebruikers, beter bekend als de Wet Uitzendarbeid. Deze wet legt strikte beperkingen op aan wanneer uitzendarbeid is toegestaan.

In België is uitzendwerk enkel toegestaan voor specifieke redenen:

• Vervanging van een vaste werknemer: Bijvoorbeeld bij ziekte, zwangerschapsverlof of tijdskrediet.
• Tijdelijke vermeerdering van werk: Wanneer een bedrijf een plotse piek in bestellingen heeft.
• Uitvoering van uitzonderlijk werk: Specifieke taken die niet tot de normale activiteiten van het bedrijf behoren.
• Instroom (motief 'instroom'): Om te testen of een kandidaat geschikt is voor een vacante betrekking met het oog op een vast contract.

Een cruciaal principe in het wettelijk kader is het gelijkheidsbeginsel. Dit houdt in dat de arbeidsvoorwaarden (loon, arbeidstijd, vakantiedagen, premies) identiek moeten zijn aan die van de vaste werknemers bij de gebruiker. De Wet Uitzendarbeid verbiedt expliciet dat uitzendkrachten minder gunstig worden behandeld.

Procedure en Stappen

Het proces van uitzendarbeid verloopt via een driehoeksverhouding tussen de uitzendkracht, het uitzendkantoor en de gebruiker. Hieronder volgt het stappenplan voor een correcte juridische afwikkeling:

Stap 1: De inschrijving en selectie. Het uitzendkantoor screent je vaardigheden. Let op: discriminatie tijdens de selectie is strikt verboden en juridisch vervolgbaar.

Stap 2: De arbeidsovereenkomst. Er worden twee contracten gesloten: een commerciële overeenkomst tussen het bureau en de gebruiker, en een arbeidsovereenkomst tussen jou en het bureau. Dit contract moet schriftelijk (vaak elektronisch via platforms zoals InterimSign) worden vastgelegd.

Stap 3: Onthaal en veiligheid. Bij aankomst bij de gebruiker moet je een onthaalbrochure ontvangen en geïnformeerd worden over de specifieke risico's van de werkplek. Als de werkplek een medische opvolging vereist, moet het uitzendkantoor hiervoor zorgen via hun externe dienst voor preventie en bescherming op het werk.

Stap 4: De uitvoering en evaluatie. Tijdens de opdracht sta je onder het werkgeversgezag van de gebruiker. Zij bepalen wat je doet en hoe je het doet. Het uitzendkantoor blijft echter verantwoordelijk voor de administratie en loonuitbetaling.

Stap 5: Einde van de opdracht. Een contract van bepaalde duur eindigt automatisch op de einddatum. Bij opeenvolgende dagcontracten gelden specifieke regels om misbruik te voorkomen. Indien een bedrijf je een vast contract aanbiedt, mag het uitzendkantoor dit niet blokkeren, tenzij er zeer specifieke afspraken zijn over een redelijke vergoeding door de werkgever (niet door jou!).

Wanneer er zich problemen voordoen in dit proces, is het raadzaam juridisch advies in te winnen. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is volledig gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

Als uitzendkracht mag het gebruik van een uitzendkantoor jou nooit geld kosten. Het is bij wet verboden om inschrijvingsgeld of bemiddelingskosten aan de werknemer aan te rekenen.

Je hebt recht op de volgende vergoedingen:

• Brutoloon: Gelijk aan het loon van een vaste medewerker in dezelfde functie.
• Maaltijdcheques en ecocheques: Indien de vaste werknemers bij de gebruiker deze ontvangen, heb jij daar ook recht op.
• Verplaatsingskosten: De tussenkomst in woon-werkverkeer volgens de regels van de sector (CAO) van de gebruiker.
• Eindejaarspremie: Je hebt recht op een eindejaarspremie via het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten als je voldoet aan de grens van het aantal gewerkte dagen (meestal 65 dagen in een referentieperiode).
• Vakantiegeld: Voor arbeiders wordt dit via de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie betaald; voor bedienden wordt het vertrekvakantiegeld vaak direct bij de afrekening van het contract verrekend.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen die onze advocaten arbeidsrecht regelmatig ontvangen over uitzendwerk.