Tijdskrediet: soorten en uitkering

In een steeds sneller veranderende arbeidsmarkt zoeken werknemers vaker naar een evenwicht tussen werk en privéleven. Het stelsel van tijdskrediet biedt in België de juridische mogelijkheid om de loopbaan tijdelijk te onderbreken of te verminderen, zonder de band met de werkgever volledig door te snijden. Hoewel het recht op tijdskrediet stevig verankerd is in de Belgische sociale zekerheid, is de regelgeving complex en onderhevig aan frequente wijzigingen. In dit artikel bespreken we de verschillende vormen van tijdskrediet, de voorwaarden en de financiële gevolgen voor de werknemer.

Wettelijk Kader

Het juridische fundament van het tijdskrediet in de privésector wordt gevormd door de Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO) nr. 103 en het bijbehorende Koninklijk Besluit (KB) betreffende het tijdskrediet. Deze regelgeving maakt een essentieel onderscheid tussen het 'recht op afwezigheid' (arbeidsrechtelijk aspect) en het 'recht op uitkeringen' (sociaalzekerheidsrechtelijk aspect via de RVA).

Sinds de laatste grote hervormingen in 2023 zijn de toegangsvoorwaarden voor bepaalde vormen van tijdskrediet verstrengd. We onderscheiden drie hoofdcategorieën:

• Tijdskrediet met motief: Dit is bedoeld voor specifieke zorg- of opleidingsdoeleinden.
• Landingsbanen (eindeloopbaantijdskrediet): Voor oudere werknemers die hun prestaties willen verminderen tot aan hun pensioen.
• Tijdskrediet zonder motief: Sinds 2017 geeft deze vorm geen recht meer op uitkeringen en is het recht op de onderbreking zelf nagenoeg verdwenen in de meeste sectoren.

Het is cruciaal om te begrijpen dat CAO 103 de algemene regels vastlegt, maar dat sectorale CAO's in bepaalde gevallen gunstigere voorwaarden kunnen voorzien, bijvoorbeeld wat betreft de drempel van het aantal werknemers dat gelijktijdig afwezig mag zijn.

Procedure en Stappen

Het aanvragen van tijdskrediet is gebonden aan strikte procedurele regels en termijnen. Indien deze niet worden gerespecteerd, kan de werkgever de aanvraag weigeren of uitstellen.

• De schriftelijke kennisgeving: De werknemer moet de werkgever schriftelijk op de hoogte stellen. Dit gebeurt bij voorkeur via een aangetekende brief of door overhandiging van een schrijven waarbij de werkgever tekent voor ontvangst. De termijn bedraagt 3 maanden (bij meer dan 20 werknemers) of 6 maanden (bij minder dan 20 werknemers) voor de gewenste begindatum.
• Attesten: Bij tijdskrediet met motief (bijv. zorg voor een kind of een zwaarziek familielid) moeten de nodige bewijsstukken bij de aanvraag worden gevoegd. Voor een opleiding moet men elk kwartaal een bewijs van regelmatige aanwezigheid voorleggen.
• Antwoord van de werkgever: De werkgever moet binnen de maand na de kennisgeving reageren. Hij kan het recht op tijdskrediet in principe niet weigeren als de werknemer aan alle voorwaarden voldoet, maar hij kan de aanvang wel uitstellen om dwingende organisatorische redenen (maximaal 6 maanden).
• Aanvraag bij de RVA: Na het akkoord van de werkgever moet de werknemer een uitkeringsaanvraag indienen bij de RVA. Dit gebeurt tegenwoordig meestal elektronisch via de applicatie 'Break@Work'.

LawBase ondersteunt zowel werkgevers als werknemers bij het correct naleven van deze procedures. Met kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven zijn wij altijd in uw buurt voor juridisch advies. Een eerste oriënterend gesprek via videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Praktische Tips

Bij het plannen van tijdskrediet is een goede voorbereiding essentieel. Hier zijn enkele praktische overwegingen:

• Check de drempel: In bedrijven geldt vaak een drempel van 5% van het personeelsbestand dat gelijktijdig tijdskrediet mag opnemen. Controleer bij de personeelsdienst of deze drempel reeds bereikt is.
• Impact op pensioen: Niet elke vorm van tijdskrediet wordt gelijkgesteld voor de pensioenopbouw. Vooral bij landingsbanen en tijdskrediet zonder uitkering is het raadzaam om de impact op uw toekomstig pensioen te laten berekenen.
• Bescherming tegen ontslag: Werknemers die tijdskrediet aanvragen of genieten, genieten een bijzondere ontslagbescherming. De werkgever mag de arbeidsovereenkomst niet beëindigen vanwege de opname van het tijdskrediet. Gebeurt dit toch, dan is een forfaitaire schadevergoeding verschuldigd bovenop de gewone opzegvergoeding.
• Cumulatie met andere activiteiten: Let op met bijberoepen. De inkomsten uit een zelfstandige activiteit kunnen invloed hebben op uw recht op een RVA-uitkering.

Kosten en Vergoedingen

Tijdens de periode van tijdskrediet ontvangt de werknemer geen loon van de werkgever voor de uren die hij niet werkt. In de plaats daarvan kan hij aanspraak maken op een onderbrekingsuitkering van de RVA.

De hoogte van de uitkering hangt af van verschillende factoren:

• De gekozen vorm (volledige onderbreking, halftijds of 1/5e).
• De anciënniteit bij de werkgever.
• De gezinssamenstelling (bijv. een hogere uitkering voor alleenwonenden met kinderen).
• De leeftijd van de werknemer (vooral relevant bij landingsbanen).

Belangrijk om te weten is dat de uitkeringen van de RVA belastbare inkomsten zijn. Er wordt een bedrijfsvoorheffing ingehouden, maar bij de definitieve belastingafrekening kan dit leiden tot een bijbetaling. Bovendien kennen sommige sectoren (zoals de social profit) aanvullende vergoedingen toe bovenop de RVA-uitkering.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen over tijdskrediet in de Belgische context.