Pesterijen op het werk: procedure

Pesterijen op het werk, ook wel mobbing genoemd, vormen een ernstige inbreuk op het welzijn van werknemers en kunnen leiden tot langdurige arbeidsongeschiktheid of zelfs definitieve uittreding uit de arbeidsmarkt. Bij LawBase zien we dagelijks hoe destructief een toxische werkomgeving kan zijn. Neem bijvoorbeeld het dossier van 'Sarah', een grafisch ontwerper in een middelgroot bureau. Wat begon met subtiele opmerkingen over haar kledingstijl, escaleerde naar het systematisch uitsluiten van vergaderingen en het toewijzen van onmogelijke deadlines. Dit is een klassiek voorbeeld van pesterijen waarbij de grens tussen een 'lastige collega' en een juridisch sanctioneerbare inbreuk wordt overschreden.

Het identificeren van pesterijen is de eerste stap naar een oplossing. De wet spreekt van een onrechtmatig geheel van gelijkaardige of uiteenlopende gedragingen die zich gedurende een zekere tijd voordoen, met als doel of gevolg dat de persoonlijkheid, de waardigheid of de fysieke of psychische integriteit van een persoon wordt aangetast. In dit artikel gidsen wij u door de complexe Belgische wetgeving en de concrete stappen die u kunt ondernemen om uw rechten te vrijwaren.

Wettelijk Kader

In België vormt de Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk (kortweg de Welzijnswet) de hoeksteen van de strijd tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk. Specifiek de artikelen 32bis tot en met 32terdecies leggen de verplichtingen van de werkgever vast.

De wetgever legt een preventieplicht op aan de werkgever. Dit betekent dat uw werkgever niet enkel moet optreden wanneer er feiten worden gemeld, maar proactief maatregelen moet nemen om pesterijen te voorkomen. Een essentieel onderdeel hiervan is de aanstelling van een preventieadviseur psychosociale aspecten en/of een vertrouwenspersoon.

Belangrijk om te weten is dat de wet niet vereist dat de pester de intentie had om te schaden. Het volstaat dat de gedragingen objectief gezien een negatieve impact hebben op de werknemer. Denk aan het geval van een manager die 'om te lachen' elke dag dezelfde denigrerende mop maakt over de afkomst van een werknemer. Hoewel de manager dit als humor kan bestempelen, kwalificeert dit onder de Welzijnswet als pesterij door de herhaling en de impact op de waardigheid van het slachtoffer.

Praktische Tips

Wanneer u geconfronteerd wordt met pesterijen, is het cruciaal om methodisch te werk te gaan. Juridische procedures vallen of staan vaak bij de bewijsvoering. Onze advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven adviseren steevast de volgende acties:

• Houd een logboek bij: Noteer elke gebeurtenis met datum, tijdstip, locatie, wat er precies gezegd of gedaan is, en wie eventuele getuigen waren. Dit dagboek is goud waard tijdens een latere procedure.
• Verzamel schriftelijk bewijs: Sla e-mails, WhatsApp-berichten of screenshots van interne chatsystemen (zoals Slack of Teams) op. Stuur deze naar uw privé-e-mailadres om te voorkomen dat u de toegang verliest bij een eventuele schorsing.
• Blijf professioneel: Hoe moeilijk het ook is, reageer niet met gelijke munt. Dit kan tegen u gebruikt worden als bewijs van 'wederzijdse agressie'.
• Zoek medische hulp: Ga naar uw huisarts als de pesterijen uw gezondheid beïnvloeden. Een medisch dossier dat de link legt tussen de werksituatie en uw psychische toestand is een krachtig bewijsstuk.

Bij LawBase begrijpen we dat de drempel om actie te ondernemen hoog is. Daarom bieden wij een gratis videocall aan om uw situatie discreet te bespreken. Voor een diepgaande analyse kunt u terecht in een van onze kantoren voor een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50.

Procedure en Stappen

De Belgische wetgeving voorziet in een specifieke interne procedure die u moet doorlopen voordat u naar de rechter stapt. Deze procedure verloopt via de preventieadviseur psychosociale aspecten.

• Informele interventie: Dit is vaak de eerste stap. De vertrouwenspersoon of preventieadviseur luistert naar uw verhaal en kan proberen te bemiddelen of een gesprek te faciliteren met de tegenpartij. Dit blijft vertrouwelijk en de werkgever wordt niet officieel ingelicht tenzij u dat wenst.
• Formeel verzoek tot interventie: Indien de informele weg niet werkt of niet aangewezen is, kunt u een formeel verzoek indienen. Dit moet een gedetailleerde beschrijving van de feiten bevatten. Vanaf dit moment geniet u van rechtsbescherming: de werkgever mag u niet ontslaan of nadelig behandelen vanwege uw klacht (behalve om redenen die vreemd zijn aan de klacht).
• Onderzoek door de preventieadviseur: De adviseur voert een onpartijdig onderzoek uit, hoort getuigen en de beklaagde, en stelt een verslag op met adviezen voor de werkgever.
• Beslissing van de werkgever: De werkgever is verplicht om passende maatregelen te nemen op basis van het verslag om een einde te maken aan de pesterijen.

Indien de interne procedure geen soelaas biedt, kan LawBase u bijstaan in een procedure voor de Arbeidsrechtbank. Hier kunnen we een schadevergoeding eisen of de stopzetting van de feiten afdwingen via een stakingsvordering.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer de rechter vaststelt dat er sprake is van pesterijen, heeft het slachtoffer recht op een schadevergoeding. In de Belgische praktijk wordt vaak gekozen voor een forfaitaire schadevergoeding. Deze bedraagt doorgaans:

• Drie maanden brutoloon: Dit is de standaardvergoeding bij bewezen pesterijen.
• Zes maanden brutoloon: Indien er sprake is van discriminatie of indien de werkgever manifest tekort is geschoten in zijn preventieplicht.

Naast deze forfaitaire vergoedingen kan er ook een vergoeding voor werkelijk geleden schade worden gevorderd (bijvoorbeeld medische kosten of inkomensverlies), maar dit vereist een striktere bewijsvoering. De kosten voor een advocaat kunnen vaak (deels) verhaald worden op de tegenpartij via de rechtsplegingsvergoeding als u de zaak wint. Bovendien beschikken veel werknemers over een rechtsbijstandsverzekering die de erelonen van LawBase volledig of gedeeltelijk dekt.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u korte antwoorden op de meest prangende vragen over pesterijen op de werkvloer.