Ouderschapsverlof: voorwaarden

Ouderschapsverlof is een van de meest gevraagde vormen van thematisch verlof in België. Het biedt ouders de mogelijkheid om hun professionele carrière tijdelijk te onderbreken of te reduceren om meer tijd door te brengen met hun kinderen, zonder de band met hun werkgever te verliezen. Hoewel de regeling op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, schuilen er in de praktijk vaak juridische addertjes onder het gras, variërend van anciënniteitsvoorwaarden tot de specifieke modaliteiten van de aanvraag. In dit artikel analyseren we de voorwaarden voor ouderschapsverlof aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden en het Belgische wettelijke kader.

Wettelijk Kader

Het recht op ouderschapsverlof in de privésector is verankerd in de CAO nr. 64 en het Koninklijk Besluit van 29 oktober 1997. Deze wetgeving bepaalt dat elke werknemer recht heeft op ouderschapsverlof voor elk kind dat aan de leeftijdsvoorwaarden voldoet. Het gaat hier om een individueel recht; beide ouders kunnen er dus afzonderlijk gebruik van maken voor hetzelfde kind.

De belangrijkste voorwaarden binnen dit kader zijn:

• De leeftijd van het kind: Het recht op ouderschapsverlof geldt tot het kind de leeftijd van 12 jaar bereikt. Bij een kind met een fysieke of mentale beperking van minstens 66% wordt deze grens opgetrokken tot 21 jaar.
• De band met het kind: U moet de juridische vader of moeder zijn, of het kind hebben geadopteerd.
• Anciënniteit: U moet gedurende de 15 maanden voorafgaand aan de schriftelijke kennisgeving minstens 12 maanden door een arbeidsovereenkomst verbonden zijn met de werkgever.

Casus: Neem het voorbeeld van Sophie, een marketingmanager die na 10 maanden dienst bij een nieuw kantoor in Antwerpen een aanvraag indient. Hoewel zij een kind heeft van 4 jaar, kan de werkgever haar aanvraag weigeren omdat zij nog niet voldoet aan de 12 maanden anciënniteit binnen de huidige onderneming.

Praktische Tips

Wanneer u overweegt ouderschapsverlof op te nemen, is het cruciaal om de juiste vorm te kiezen die past bij uw gezinssituatie en werkbelasting. Er zijn vier vormen mogelijk:

• Volledige onderbreking: Gedurende maximaal 4 maanden stopt u volledig met werken. Dit kan in blokken van 1 maand of een veelvoud daarvan.
• Halftijdse onderbreking: U vermindert uw prestaties tot een halve betrekking gedurende maximaal 8 maanden. Dit is enkel mogelijk als u voltijds werkt.
• 1/5e onderbreking: U werkt 4/5e gedurende maximaal 20 maanden. Ook dit vereist een voltijds contract.
• 1/10e onderbreking: Sinds 2019 kunt u ook één dag per twee weken of een halve dag per week verlof nemen (gedurende 40 maanden). Let op: voor deze vorm is het akkoord van de werkgever vereist, in tegenstelling tot de andere vormen waar het een recht is.

Tip van de advocaat: Documenteer elke communicatie. Hoewel een mondeling akkoord juridisch bindend kan zijn, is het in het kader van bewijslast essentieel om alles via aangetekend schrijven of een e-mail met ontvangstbevestiging te laten verlopen. LawBase ondersteunt cliënten in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven bij het opstellen van deze formele documenten.

Procedure en Stappen

Het proces voor het aanvragen van ouderschapsverlof volgt een strikte chronologie. Het niet naleven van deze termijnen kan leiden tot het verlies van uw rechten of uitstel van de startdatum.

• Stap 1: Schriftelijke kennisgeving. U moet de werkgever minstens 2 maanden en hoogstens 3 maanden voor de gewenste startdatum op de hoogte stellen. Dit gebeurt bij voorkeur via een aangetekende brief.
• Stap 2: Inhoud van de brief. Vermeld de startdatum, de einddatum en de gekozen vorm (bv. 1/5e). Voeg een kopie van de geboorteakte van het kind toe.
• Stap 3: Reactie van de werkgever. De werkgever kan het verlof niet weigeren als u aan de voorwaarden voldoet, maar kan het wel uitstellen met maximaal 6 maanden om gegronde redenen die verband houden met de goede werking van het bedrijf.
• Stap 4: Aanvraag bij de RVA. Nadat de werkgever akkoord is (of de termijn is verstreken), moet u online of via een formulier een uitkeringsaanvraag indienen bij de RVA. Dit moet uiterlijk 2 maanden na de start van het verlof gebeuren.

Casus: Een werknemer in Leuven wenst op 1 september te starten met een 1/5e regeling. Hij moet zijn aangetekende brief uiterlijk op 30 juni versturen. Stuurt hij deze pas op 15 juli, dan heeft de werkgever het recht om de startdatum te verschuiven naar 15 september.

Kosten en Vergoedingen

Ouderschapsverlof is in principe onbetaald door de werkgever. In ruil hiervoor ontvangt de werknemer een maandelijkse onderbrekingsvergoeding van de RVA. Deze bedragen zijn forfaitair en worden jaarlijks geïndexeerd.

Voor een volledige onderbreking ligt de vergoeding (netto) rond de € 900 - € 1.000, afhankelijk van uw leeftijd en gezinssituatie. Bij een 1/5e onderbreking is dit uiteraard pro rata lager. Belangrijk om te weten is dat deze vergoedingen belastbaar zijn via de personenbelasting, wat vaak leidt tot een lagere belastingteruggave of een kleine bijbetaling het jaar nadien.

Naast de RVA-uitkering kennen sommige sectoren of gewesten (zoals de Vlaamse aanmoedigingspremie) extra toeslagen toe. Het is raadzaam om uw sectorale CAO na te kijken of juridisch advies in te winnen. Bij LawBase bieden we een gratis videocall aan om uw dossier te screenen, of u kunt langskomen voor een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts € 50 in een van onze vestigingen in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die onze advocaten arbeidsrecht dagelijks behandelen.