Ontslag om dringende reden: procedure

Een ontslag om dringende reden is de meest ingrijpende sanctie binnen het Belgische arbeidsrecht. Het betekent het onmiddellijk beëindigen van de samenwerking zonder opzegtermijn of opzegvergoeding. Omdat de gevolgen voor de werknemer enorm zijn – verlies van inkomen en tijdelijke uitsluiting van werkloosheidsuitkeringen – is de procedure strikt gereglementeerd en aan korte termijnen gebonden. Als ervaren advocaten bij LawBase zien we vaak dat werkgevers hier fouten maken, waardoor het ontslag onregelmatig wordt verklaard. In dit artikel gidsen we u stap voor stap door de procedure en de wettelijke valstrikken.

Praktische Tips

Wanneer u geconfronteerd wordt met een ernstige fout van een werknemer, is snelheid cruciaal, maar zorgvuldigheid nog belangrijker. Hier zijn enkele praktische adviezen om uw dossier te versterken:

• Documenteer onmiddellijk: Verzamel bewijsmateriaal zoals camerabeelden, e-mails, getuigenverklaringen of kasverslagen zodra het incident zich voordoet.
• Hoor de werknemer: Hoewel het niet strikt wettelijk verplicht is voor de geldigheid van het ontslag zelf (tenzij voorzien in een cao of arbeidsreglement), is het sterk aanbevolen om de werknemer te horen. Dit geeft u de kans om de ernst van de fout in te schatten en eventuele verzachtende omstandigheden te horen.
• Schorsing met behoud van loon: Indien u tijd nodig heeft voor onderzoek, kunt u de werknemer preventief schorsen met behoud van loon. Dit voorkomt dat de werknemer verdere schade aanricht terwijl u de procedure voorbereidt.
• Wees specifiek in de motivering: Gebruik geen vage termen zoals 'ongepast gedrag'. Omschrijf exact wat er gebeurd is, waar en wanneer.
• Raadpleeg tijdig een expert: De termijnen zijn onverbiddelijk. Neem contact op met LawBase voor een snelle screening. U kunt terecht in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven.

Wettelijk Kader

De basis van deze procedure ligt in Artikel 35 van de Arbeidsovereenkomstenwet. Volgens dit artikel kan elke partij (werkgever of werknemer) de overeenkomst beëindigen zonder opzegging of vergoeding wanneer de dringende reden de verdere professionele samenwerking onmiddellijk en definitief onmogelijk maakt.

De wet definieert een dringende reden als: "de ernstige tekortkoming die elke professionele samenwerking tussen de werkgever en de werknemer onmiddellijk en definitief onmogelijk maakt."

Belangrijke elementen uit de rechtspraak zijn:

• De ernst van de fout: Niet elke fout is dringend. Het moet gaan om een gedraging die het vertrouwen onherstelbaar beschadigt (bijv. diefstal, geweld, zware insubordinatie).
• De onmogelijkheid tot samenwerking: Kan de werknemer nog één dag langer blijven werken? Indien ja, dan is de dringende reden vaak moeilijk te verdedigen.
• De bewijslast: De partij die de dringende reden inroept, draagt de volledige bewijslast voor de rechtbank.

Procedure en Stappen

De procedure voor ontslag om dringende reden verloopt volgens een strikt tweestapsplan. Het missen van een deadline leidt automatisch tot de onregelmatigheid van het ontslag.

Stap 1: Het ontslag zelf (Binnen 3 werkdagen)
U heeft 3 werkdagen de tijd om de overeenkomst te beëindigen nadat u voldoende kennis heeft gekregen van de feiten. De termijn begint te lopen de dag nadat de feiten bekend zijn geworden. De beëindiging kan mondeling, maar schriftelijk (via aangetekende zending) is essentieel voor de bewijsvoering.

Stap 2: De kennisgeving van de redenen (Binnen 3 werkdagen na ontslag)
Binnen 3 werkdagen na de effectieve beëindiging moet u de redenen voor het ontslag officieel meedelen. Dit moet verplicht via een aangetekende brief of een deurwaardersexploot. Let op: u mag deze twee stappen ook combineren in één enkele aangetekende brief, wat in de praktijk de veiligste methode is.

Tabel: Voorbeeld termijn berekening

• Maandag: Feit wordt ontdekt.
• Dinsdag, woensdag, donderdag: Termijn om te ontslaan.
• Indien ontslag op donderdag: Vrijdag, zaterdag, maandag: Termijn om de redenen te betekenen (zondag telt niet als werkdag).

Houd er rekening mee dat bij LawBase een eerste videocall gratis is om uw specifieke tijdlijn te evalueren. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze 6 kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) betaalt u slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

Bij een correct uitgevoerd ontslag om dringende reden is de werkgever geen opzegvergoeding verschuldigd. De werknemer heeft enkel recht op de afrekening van de prestaties tot op de dag van ontslag (het zogenaamde 'pro rata' loon, vakantiegeld en eindejaarspremie conform de sectorale regels).

Echter, indien de rechter oordeelt dat de dringende reden niet bewezen is of de procedurefouten bevat, zijn de kosten aanzienlijk:

• Opzegvergoeding: De werkgever moet de volledige vergoeding betalen die verschuldigd zou zijn bij een gewoon ontslag.
• Beschermingsvergoedingen: Indien de werknemer een beschermde status had (bijv. tijdskrediet of zwangerschap), kunnen de extra vergoedingen oplopen tot 6 maanden loon.
• Rechtsplegingsvergoeding: Een tegemoetkoming in de advocatenkosten van de tegenpartij.

Het is daarom van cruciaal belang dat de feiten zwaar genoeg zijn om de toetsing door een arbeidsrechtbank te doorstaan.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die cliënten ons stellen in onze kantoren in Brugge, Antwerpen en de rest van Vlaanderen.