Schijnhuwelijk & Schijnsamenlevingscontract: Juridische Risico's

Inleiding

In de complexe wereld van relaties en wetgeving komen we soms begrippen tegen die tot misverstanden of zelfs ernstige juridische problemen kunnen leiden. Een van die begrippen is het 'schijnhuwelijk' of het 'schijnsamenlevingscontract'. Deze termen roepen vaak vragen op en de gevolgen ervan kunnen verstrekkend zijn. Bij LawBase, met onze diverse kantoren verspreid over Vlaanderen, zoals in Brugge, Gent, Antwerpen, Sint-Niklaas, Tongeren en Leuven, merken we dat veel mensen onvoldoende op de hoogte zijn van de juridische risico's die hieraan verbonden zijn. Dit artikel belicht de problematiek, de Belgische wetgeving en de mogelijke gevolgen, en onderstreept het belang van tijdig juridisch advies.

Wat is een schijnhuwelijk of schijnsamenlevingscontract?

Een schijnhuwelijk of schijnsamenlevingscontract is een huwelijk of een wettelijke samenwoning die wordt aangegaan met als enige of voornaamste doel het verkrijgen van een verblijfsrechtelijk voordeel, en niet met de intentie om een duurzame levensgemeenschap te vestigen. Dit betekent dat de partners geen echte affectieve band hebben en niet van plan zijn om samen te leven als echtgenoten of wettelijk samenwonenden, maar wel de schijn opwekken om te profiteren van de juridische voordelen die aan een dergelijke verbintenis zijn gekoppeld, zoals het verkrijgen van een verblijfsvergunning.

Het onderscheid met een echt huwelijk of samenlevingscontract ligt dus in de intentie van de partners. Bij een schijnhuwelijk ontbreekt de wil om een gemeenschappelijk leven op te bouwen. Dit kan zich uiten op verschillende manieren, bijvoorbeeld wanneer partners elkaar nauwelijks kennen, geen gemeenschappelijke taal spreken, of geen gedeelde geschiedenis hebben die past bij een reële relatie. De motivatie is dan primair gericht op het omzeilen van de immigratiewetgeving.

Juridisch kader in België

De Belgische wetgever heeft maatregelen genomen om schijnhuwelijken en schijnsamenlevingscontracten te bestrijden, gezien de maatschappelijke impact en het misbruik van procedures. Dit kader is complex en vereist een grondige kennis van het familierecht en het vreemdelingenrecht.

Relevante wetgeving

De basis voor de bestrijding van schijnhuwelijken en schijnsamenlevingscontracten is te vinden in het Burgerlijk Wetboek en de Vreemdelingenwet. Artikel 146bis van het Burgerlijk Wetboek stelt expliciet dat er geen huwelijk mag worden voltrokken wanneer uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van de aanstaande echtgenoten niet gericht is op het stichten van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel. Voor wettelijke samenwoning geldt een gelijkaardige bepaling in artikel 1476ter.

De ambtenaar van de burgerlijke stand speelt een cruciale rol in de preventie. Hij heeft de bevoegdheid om een huwelijk of verklaring van wettelijke samenwoning te weigeren indien er ernstige aanwijzingen zijn van een schijnhuwelijk of -samenwoning. In dergelijke gevallen moet de ambtenaar de procureur des Konings inlichten, die dan een onderzoek kan starten.

De Vreemdelingenwet van 15 december 1980 en zijn uitvoeringsbesluiten bevatten ook bepalingen over het intrekken of weigeren van verblijfsrechten wanneer blijkt dat de verbintenis uitsluitend werd aangegaan met het oog op het verkrijgen van een verblijfsstatuut. Dit kan leiden tot een bevel om het grondgebied te verlaten en een inreisverbod.

Recente rechtspraak

De rechtspraak in België toont een toenemende strengheid ten aanzien van schijnhuwelijken en schijnsamenlevingscontracten. Rechters baseren hun oordeel op een breed scala aan elementen om de ware intentie van de partners te achterhalen. Enkele voorbeelden van elementen die de rechtbank in overweging neemt, zijn:

• Het ontbreken van een gemeenschappelijke woonst.
• Het ontbreken van gemeenschappelijke financiën of gedeelde verantwoordelijkheden.
• Grote leeftijdsverschillen of culturele verschillen die niet verklaard kunnen worden door een diepere band.
• Het niet kunnen beantwoorden van basisvragen over de partner of de relatie.
• Eerdere pogingen tot het aangaan van vergelijkbare verbintenissen met andere personen.

De rechtbanken, zoals bijvoorbeeld de familierechtbank van Gent of de rechtbank van eerste aanleg in Antwerpen, benadrukken steeds weer dat de bewijslast ligt bij de overheid om aan te tonen dat er sprake is van een schijnrelatie. Echter, de partners moeten wel overtuigende bewijzen kunnen voorleggen van hun duurzame relatie om de vermoedens te weerleggen. Dit toont aan hoe belangrijk het is om bij dergelijke procedures juridische hulp in te roepen. Een advocaat kan u helpen met het verzamelen en presenteren van de juiste bewijsstukken.

Praktische gevolgen

De gevolgen van het vaststellen van een schijnhuwelijk of schijnsamenlevingscontract zijn ernstig en kunnen ingrijpend zijn voor alle betrokken partijen. Het gaat niet alleen om het verliezen van het verblijfsrecht, maar ook om mogelijke strafrechtelijke sancties.

• Nietigheid van de verbintenis: Wanneer een schijnhuwelijk of schijnsamenlevingscontract wordt vastgesteld door de rechtbank, wordt de verbintenis nietig verklaard. Dit betekent dat het huwelijk of de samenwoning geacht wordt nooit te hebben bestaan. Alle rechten en plichten die hieruit voortvloeien, vervallen.
• Verlies van verblijfsrecht: De meest directe consequentie voor de buitenlandse partner is het verlies van het verblijfsrecht in België. Dit kan leiden tot een bevel om het grondgebied te verlaten en een inreisverbod voor een bepaalde periode, wat ernstige impact heeft op iemands leven en toekomstplannen.
• Strafrechtelijke vervolging: Het aangaan van een schijnhuwelijk of schijnsamenlevingscontract kan gezien worden als een vorm van fraude of valsheid in geschrifte en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De straffen hiervoor kunnen variëren van geldboetes tot gevangenisstraffen. Dit geldt zowel voor de Belgische partner als voor de buitenlandse partner.
• Administratieve sancties: Naast de strafrechtelijke gevolgen kunnen er ook administratieve sancties worden opgelegd, zoals het intrekken van sociale uitkeringen of andere voordelen die onterecht zijn verkregen.
• Financiële gevolgen: Er kunnen financiële claims ontstaan, bijvoorbeeld wanneer de Belgische partner kosten heeft gemaakt of schade heeft geleden als gevolg van de schijnrelatie.
• Reputatieschade: Het vaststellen van een schijnrelatie kan ook leiden tot aanzienlijke reputatieschade, zowel op persoonlijk als professioneel vlak.

Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin een inwoner van Leuven een schijnsamenlevingscontract aangaat met een persoon die hierdoor een verblijfsvergunning hoopt te krijgen. Wanneer dit aan het licht komt, kan de Leuvenaar niet alleen strafrechtelijk vervolgd worden, maar ook geconfronteerd worden met de eis tot terugbetaling van eventueel onterecht ontvangen sociale voordelen door de buitenlandse partner.

Wat kunt u doen?

Indien u geconfronteerd wordt met beschuldigingen van een schijnhuwelijk of schijnsamenlevingscontract, of als u vragen heeft over de geldigheid van uw eigen verbintenis, is het cruciaal om onmiddellijk actie te ondernemen. Hier zijn enkele stappen die u kunt overwegen:

1. Verzamel bewijsmateriaal: Indien u een echte relatie heeft, verzamel dan alle mogelijke bewijzen die de duurzaamheid en de authenticiteit van uw relatie aantonen. Denk hierbij aan gezamenlijke bankrekeningen, huurcontracten, foto's, reisdocumenten, getuigenissen van vrienden en familie, communicatiegeschiedenis, etc. Hoe meer u kunt aantonen dat er een echte levensgemeenschap is, hoe sterker uw zaak.
2. Weerleg de vermoedens: Als de ambtenaar van de burgerlijke stand of de procureur des Konings vermoedens uitspreekt, is het belangrijk deze met feiten en bewijzen te weerleggen. Dit vereist een gestructureerde en juridisch correcte aanpak.
3. Zoek juridisch advies: Dit is de allerbelangrijkste stap. Een gespecialiseerde advocaat kan u door het hele proces begeleiden. Hij of zij kan de beschuldigingen analyseren, u helpen met het verzamelen van relevant bewijsmateriaal, en u vertegenwoordigen voor de administratieve instanties of de rechtbank. Een advocaat kan ook de communicatie met de overheid op zich nemen en ervoor zorgen dat uw rechten worden beschermd.
4. Wees transparant: Probeer zo open en eerlijk mogelijk te zijn over uw situatie. Het verzwijgen van informatie of het geven van onjuiste verklaringen kan uw zaak verder schaden.

Het is van vitaal belang om niet op eigen houtje te handelen, zeker niet wanneer de situatie al geëscaleerd is tot een juridische procedure. De complexiteit van de wetgeving en de ernst van de mogelijke gevolgen maken professionele juridische hulp onontbeerlijk.

Hulp nodig? LawBase staat klaar

De problematiek rond schijnhuwelijken en schijnsamenlevingscontracten is complex en kan ernstige juridische, financiële en persoonlijke gevolgen hebben. Het is een delicate materie die gespecialiseerde kennis vereist van zowel familierecht als vreemdelingenrecht.

Bij LawBase begrijpen we de impact die dergelijke zaken kunnen hebben op uw leven. Onze advocaten zijn experts in deze materie en kunnen u voorzien van deskundig juridisch advies en bijstand. Of u nu vragen heeft over een voorgenomen huwelijk, geconfronteerd wordt met een onderzoek naar een schijnrelatie, of hulp nodig heeft bij een rechtszaak hieromtrent, wij staan voor u klaar.

Neem gerust contact op met een van onze kantoren voor een eerste gratis consultatie. Of u nu in Brugge, Gent, Antwerpen (Mortsel), Sint-Niklaas, Tongeren (Limburg) of Leuven woont, er is altijd een LawBase advocaat in uw buurt die u persoonlijk en professioneel kan bijstaan. Laat u niet verrassen door de juridische risico's; zoek tijdig juridische hulp. Wij begeleiden u door elke stap van de juridische procedure en zorgen ervoor dat uw rechten optimaal worden verdedigd.

Uw gemoedsrust is onze prioriteit. LawBase: uw partner in juridische kwesties.