Rijden onder invloed van medicatie: juridische risico's

Inleiding

De meeste bestuurders zijn zich bewust van de gevaren en de juridische gevolgen van rijden onder invloed van alcohol of drugs. Wat echter vaak over het hoofd wordt gezien, zijn de risico's van rijden onder invloed van medicatie. Veel geneesmiddelen, zowel op voorschrift als vrij verkrijgbaar, kunnen de rijvaardigheid beïnvloeden en leiden tot gevaarlijke situaties op de weg. In België is rijden onder invloed van medicatie een ernstig verkeersmisdrijf met potentieel zware straffen. Dit artikel van LawBase belicht de juridische aspecten en de praktische gevolgen voor bestuurders.

Bent u betrapt op rijden onder invloed van medicatie en zoekt u dringend juridisch advies? Onze advocaten, verspreid over kantoren in onder andere Brugge, Gent, Antwerpen (Mortsel), Sint-Niklaas, Tongeren en Leuven, staan klaar om u te helpen. Wij begrijpen dat elke situatie uniek is en dat u behoefte heeft aan deskundige juridische hulp.

Wat is rijden onder invloed van medicatie?

Rijden onder invloed van medicatie verwijst naar het besturen van een voertuig terwijl uw rijvaardigheid is aangetast door het gebruik van geneesmiddelen. Dit kan zowel medicatie op voorschrift zijn (zoals slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen, bepaalde antidepressiva of sterke pijnstillers) als vrij verkrijgbare middelen (zoals bepaalde hoestsiropen of antihistaminica). Het gaat er niet om of u de medicatie legaal gebruikt, maar of de effecten van de medicatie een gevaar vormen voor de verkeersveiligheid en uw rijvaardigheid beïnvloeden.

De wetgeving maakt hierbij geen onderscheid tussen opzettelijk misbruik en onwetendheid. Als uw rijvaardigheid objectief gezien is aangetast door de medicatie en u veroorzaakt een gevaarlijke situatie of ongeval, kunt u strafrechtelijk vervolgd worden. Het is cruciaal om altijd de bijsluiter van uw medicatie te lezen en, bij twijfel, uw arts of apotheker te raadplegen over de mogelijke impact op uw vermogen om veilig te rijden.

Juridisch kader in België

Relevante wetgeving

De Belgische wetgeving is duidelijk over de verantwoordelijkheid van bestuurders. Het meest relevante artikel is artikel 35 van de Wegverkeerswet van 16 maart 1968, dat stelt dat “niemand een voertuig mag besturen indien hij niet in staat is te sturen, hetzij wegens ziekte, hetzij wegens lichamelijke ongeschiktheid, hetzij wegens vermoeidheid, hetzij wegens het gebruik van alcohol, drugs, geneesmiddelen of enig ander product dat de rijvaardigheid beïnvloedt.” Hoewel alcohol en drugs expliciet worden genoemd, vallen geneesmiddelen ook onder de algemene bepaling van 'enig ander product dat de rijvaardigheid beïnvloedt'.

Naast de Wegverkeerswet zijn ook het Koninklijk Besluit van 23 november 1976 betreffende het rijbewijs en de verkeersveiligheid en het Koninklijk Besluit van 21 juli 2016 betreffende de analyse van speeksel of bloed met het oog op de opsporing van drugs en geneesmiddelen in het verkeer van belang. Deze laatste vergemakkelijkt de handhaving door de politie, die via speekseltests of bloedafnames kan vaststellen of er sprake is van aanwezigheid van bepaalde stoffen die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden.

De wet voorziet in verschillende straffen, afhankelijk van de ernst van de overtreding en of er sprake is van recidive. Deze kunnen variëren van geldboetes en rijverboden tot zelfs gevangenisstraffen in de meest ernstige gevallen, bijvoorbeeld wanneer er een ongeval met gewonden of doden is veroorzaakt. Een advocaat gespecialiseerd in verkeersrecht kan u precies vertellen welke wetgeving in uw specifieke situatie van toepassing is en wat uw rechten en plichten zijn.

Recente rechtspraak

De rechtspraak in België toont een groeiende aandacht voor rijden onder invloed van medicatie. Rechters leggen steeds vaker de nadruk op de persoonlijke verantwoordelijkheid van de bestuurder om zich te informeren over de bijwerkingen van medicatie. Er zijn tal van zaken waarin bestuurders veroordeeld werden, zelfs wanneer ze de medicatie op voorschrift van een arts gebruikten. De cruciale vraag is telkens of de rijvaardigheid daadwerkelijk was aangetast.

Bijvoorbeeld, een recent arrest van de politierechtbank in Gent veroordeelde een bestuurder die na een ongeval positief testte op benzodiazepines, ondanks dat deze voorgeschreven waren. De rechter oordeelde dat de bestuurder zich bewust moest zijn van de sedatieve effecten en de waarschuwingen op de bijsluiter had moeten lezen. Dit illustreert de strenge houding van de rechtbank.

Een ander voorbeeld uit de regio Antwerpen betrof een zaak waarin een bestuurder na het innemen van sterke pijnstillers verkeerslichten negeerde en een gevaarlijke situatie creëerde. De rechter benadrukte dat de bestuurder, ondanks de pijn, een alternatieve oplossing had moeten zoeken dan zelf achter het stuur te kruipen. Deze zaken onderstrepen het belang van proactief handelen en het verkrijgen van juridisch advies bij twijfel. Onze advocatenkantoor LawBase volgt deze ontwikkelingen in de rechtspraak op de voet om cliënten steeds van het meest actuele advies te voorzien.

Praktische gevolgen

De gevolgen van rijden onder invloed van medicatie kunnen verstrekkend zijn, zowel op juridisch, financieel als persoonlijk vlak.

• Strafrechtelijke gevolgen: Zoals eerder vermeld, kunnen overtreders rekenen op geldboetes, een rijverbod (tijdelijk of definitief), en in ernstige gevallen zelfs gevangenisstraffen. De hoogte van de straf hangt af van de ernst van de feiten, eventuele letsels of doden, en eerdere veroordelingen. Er kan ook een verplichting tot het afleggen van psychologische en/of medische onderzoeken opgelegd worden om de rijgeschiktheid te beoordelen.
• Verzekeringsgevolgen: Uw verzekeringsmaatschappij kan weigeren de schade te vergoeden bij een ongeval als blijkt dat u onder invloed van medicatie reed. Dit kan leiden tot aanzienlijke financiële lasten, aangezien u zelf moet opdraaien voor de schadevergoeding aan derden en de herstelling van uw eigen voertuig. Bovendien kan uw verzekeringspremie stijgen of kan uw verzekering zelfs worden opgezegd. De aansprakelijkheid bij ongevallen ligt dan volledig bij u.
• Administratieve gevolgen: Naast een gerechtelijk rijverbod kan ook de FOD Mobiliteit en Vervoer uw rijbewijs intrekken of beperken op basis van medische ongeschiktheid.
• Persoonlijke gevolgen: Een veroordeling kan leiden tot een strafblad, wat gevolgen kan hebben voor uw professionele carrière of andere aspecten van uw leven. Het verlies van uw rijbewijs kan ook een grote impact hebben op uw dagelijkse mobiliteit en vrijheid.

Wat kunt u doen?

Preventie is de beste aanpak. Informeer u altijd grondig over de medicatie die u gebruikt:

• Lees de bijsluiter: Let specifiek op waarschuwingen over het besturen van voertuigen of machines. Een rood driehoekje met een auto als symbool duidt vaak op een potentieel gevaar.
• Raadpleeg uw arts of apotheker: Bij twijfel, vraag expliciet naar de effecten op uw rijvaardigheid. Zij kunnen u adviseren over alternatieve medicatie, dosisaanpassingen of wanneer het veilig is om weer te rijden.
• Plan vooruit: Als u weet dat u medicatie moet nemen die uw rijvaardigheid beïnvloedt, zorg dan voor alternatief vervoer.
• Wees alert op symptomen: Houd rekening met slaperigheid, duizeligheid, verminderde concentratie, wazig zicht of vertraagde reactietijden. Als u deze symptomen ervaart, rijd dan niet.

Bent u reeds geconfronteerd met een proces-verbaal of een dagvaarding voor rijden onder invloed van medicatie? Dan is snel handelen cruciaal:

• Verzamel bewijsmateriaal: Bewaar medische voorschriften, bijsluiters en eventuele attesten van uw arts die de noodzaak van de medicatie en de voorgeschreven dosering bevestigen.
• Neem contact op met een advocaat: Een gespecialiseerde advocaat kan uw dossier analyseren, de juridische procedure uitleggen en u verdedigen voor de rechtbank. Hij of zij kan nagaan of de procedure correct is verlopen en of er argumenten zijn om de aanklacht te betwisten of de straf te milderen.

Hulp nodig? LawBase staat klaar

Rijden onder invloed van medicatie is een complex juridisch vraagstuk met potentieel ernstige gevolgen. Het is van essentieel belang om de juiste juridische hulp in te roepen om uw rechten te beschermen en de best mogelijke uitkomst te realiseren. Bij LawBase hebben we een team van ervaren advocaten gespecialiseerd in verkeersrecht die u deskundig kunnen bijstaan.

Of u nu een juridisch advies nodig heeft over preventie, bijstand bij een rechtszaak, of hulp bij het opstellen van een verweer, wij staan voor u klaar. Onze kantoren zijn strategisch verspreid over Vlaanderen, met vestigingen in Brugge, Gent, Antwerpen (Mortsel), Sint-Niklaas, Tongeren en Leuven. Dit betekent dat u altijd een advocatenkantoor van LawBase in uw buurt vindt dat u persoonlijk en efficiënt kan helpen.

Aarzel niet en neem vandaag nog contact op met LawBase voor een eerste kennismaking. Wij kunnen uw situatie bespreken en u adviseren over de te volgen stappen. Uw juridische gemoedsrust is onze prioriteit. U kunt ons bereiken via telefoon of e-mail, of kom langs bij een van onze locaties in bijvoorbeeld Gent of Leuven voor een persoonlijk gesprek.