Precontractuele Aansprakelijkheid: Schade door Afgebroken Onderhandelingen

4.9/5 Google

388+ reviews

4.000+ dossiers beoordeeld

Ontdek de risico's van afgebroken onderhandelingen en wat precontractuele aansprakelijkheid betekent. Leer wanneer u recht heeft op schadevergoeding.

Inleiding

In het zakenleven, maar ook in privétransacties, komen partijen vaak in een fase van onderhandelingen terecht voordat een definitieve overeenkomst wordt gesloten. Deze onderhandelingen kunnen complex en tijdrovend zijn, en soms leiden ze helaas niet tot het gewenste resultaat. Wat gebeurt er echter als één partij de onderhandelingen abrupt en zonder gegronde reden afbreekt, en de andere partij hierdoor schade lijdt? Dit is waar het concept van precontractuele aansprakelijkheid om de hoek komt kijken, een cruciaal aspect van het Belgisch burgerlijk recht dat vaak aanleiding geeft tot juridische procedures. Bij LawBase, met onze kantoren verspreid over Vlaanderen, waaronder in Brugge, Gent en Antwerpen, merken we regelmatig dat cliënten met dergelijke vragen bij ons aankloppen.

Wat is precontractuele aansprakelijkheid?

Precontractuele aansprakelijkheid verwijst naar de aansprakelijkheid die kan ontstaan tijdens de fase waarin partijen onderhandelen over het sluiten van een contract, dus vóórdat er een overeenkomst is. Hoewel er nog geen contract bindend is, zijn partijen niet volledig vrijblijvend. De beginselen van goede trouw en billijkheid vereisen dat zij zich op een bepaalde manier gedragen, zelfs in deze voorbereidende fase. Het plotseling en onterecht afbreken van onderhandelingen, zeker wanneer deze al vergevorderd waren en de andere partij gerechtvaardigd vertrouwen had in het tot stand komen van een contract, kan leiden tot een verplichting om de geleden schade te vergoeden. Dit is een complex terrein waar juridisch advies van een gespecialiseerde advocaat onontbeerlijk is.

Juridisch kader in België

Relevante wetgeving

Het concept van precontractuele aansprakelijkheid is in België niet expliciet in één wetsartikel vastgelegd, maar vloeit voort uit de algemene beginselen van het verbintenissenrecht en de buitencontractuele aansprakelijkheid. Artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek, dat stelt dat 'elke daad van de mens, waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden', vormt hiervoor de basis. Dit betekent dat als het afbreken van de onderhandelingen als een fout kan worden beschouwd, er een vergoedingsplicht kan ontstaan. Met de invoering van het nieuwe Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek (in werking getreden op 1 januari 2023) is de precontractuele fase duidelijker geregeld in artikel 5.15. Dit artikel bepaalt dat partijen vrij zijn om onderhandelingen aan te vatten, te voeren en af te breken, maar dat zij hierbij te goeder trouw moeten handelen. Het onrechtmatig afbreken van onderhandelingen kan buitencontractuele aansprakelijkheid met zich meebrengen.

De wetgever erkent nu expliciet dat de schade die moet worden vergoed, beperkt is tot het negatief contractbelang. Dit betekent dat de benadeelde partij in de positie moet worden gebracht alsof er nooit onderhandeld is. Dit omvat gemaakte kosten en gemiste kansen op het sluiten van een overeenkomst met een derde, maar niet de winst die men had kunnen maken indien het contract wel was gesloten (het positief contractbelang). Onze advocaten in Sint-Niklaas en Leuven kunnen u hierover gedetailleerd informeren.

Recente rechtspraak

De Belgische rechtspraak heeft in de loop der jaren de contouren van precontractuele aansprakelijkheid verder uitgewerkt. Het Hof van Cassatie heeft meermaals bevestigd dat de vrijheid om onderhandelingen af te breken niet absoluut is. Er moet rekening gehouden worden met de omstandigheden van het geval, zoals de duur en de intensiteit van de onderhandelingen, de mate van detail en precisie van de besproken voorwaarden, en het gerechtvaardigd vertrouwen dat de andere partij mocht koesteren in het tot stand komen van een overeenkomst. Rechters kijken bijvoorbeeld naar de vraag of er al concrete voorstellen waren uitgewisseld, of er al conceptcontracten bestonden, en of er al investeringen waren gedaan door één van de partijen in de verwachting van een deal.

Een recent arrest van het Hof van Beroep in Gent bevestigde bijvoorbeeld de aansprakelijkheid van een partij die onderhandelingen afbrak vlak voor de ondertekening van een huurovereenkomst, nadat de andere partij al aanzienlijke investeringen had gedaan in de aanpassing van de ruimte. Dit toont aan dat de rechtbank de goede trouw van partijen zwaar weegt. Advies van een ervaren advocaat is cruciaal om uw positie in een dergelijke rechtszaak correct in te schatten en te verdedigen. LawBase heeft specialisten in huis die u kunnen bijstaan in de rechtbank, ongeacht of de zaak voorkomt in Brugge, Gent, of Tongeren.

Praktische gevolgen

De praktische gevolgen van precontractuele aansprakelijkheid kunnen aanzienlijk zijn. De partij die de onderhandelingen op onrechtmatige wijze afbreekt, kan veroordeeld worden tot het betalen van een schadevergoeding. Zoals eerder vermeld, is deze schadevergoeding in principe beperkt tot het negatief contractbelang. Dit omvat:

• Gemaakte kosten: Denk aan advocaatkosten voor het opstellen van conceptcontracten, kosten voor due diligence, reiskosten, studies, expertises, etc.
• Gederfde winst (door gemiste kansen): Dit betreft de winst die de benadeelde partij had kunnen realiseren door een alternatieve overeenkomst met een derde partij, indien deze kans niet was misgelopen door de focus op de afgebroken onderhandelingen. Het is echter geen vergoeding voor de winst die men zou hebben behaald bij het sluiten van de afgebroken overeenkomst.

Het is van groot belang om alle gemaakte kosten en gemiste kansen goed te documenteren. Zonder concreet bewijs zal het moeilijk zijn om een schadevergoeding te bekomen. Een advocaat kan u helpen bij het samenstellen van een sterk dossier en het onderbouwen van uw schadeclaim. Onze juridische experts in Antwerpen (Mortsel) en Leuven staan klaar om u hierbij te ondersteunen.

Wat kunt u doen?

Bent u geconfronteerd met afgebroken onderhandelingen en vermoedt u dat er sprake is van precontractuele aansprakelijkheid? Volg dan deze stappen:

1. Verzamel alle relevante documenten: Bewaar e-mails, notulen van vergaderingen, conceptcontracten, offertes, facturen van gemaakte kosten, en alle andere communicatie die betrekking heeft op de onderhandelingen.
2. Documenteer de feiten: Noteer gedetailleerd de chronologie van de onderhandelingen, inclusief data, gemaakte afspraken en de redenen (indien gekend) voor het afbreken van de onderhandelingen.
3. Zoek tijdig juridisch advies: Neem contact op met een gespecialiseerde advocaat. Een advocaat kan uw situatie analyseren, de haalbaarheid van een vordering inschatten en u adviseren over de te volgen strategie. Het is belangrijk om snel te handelen, aangezien er verjaringstermijnen gelden.
4. Probeer indien mogelijk tot een minnelijke schikking te komen: Soms kan een goed onderhandelde schikking veel tijd, kosten en stress van een rechtszaak besparen. Uw advocaat kan u hierin begeleiden.
5. Overweeg een juridische procedure: Indien een minnelijke oplossing niet mogelijk is, kan een rechtszaak bij de bevoegde rechtbank noodzakelijk zijn om uw rechten af te dwingen en een schadevergoeding te bekomen. LawBase heeft ruime ervaring in het voeren van dergelijke procedures.

Hulp nodig? LawBase staat klaar

Precontractuele aansprakelijkheid is een complexe materie die specifieke juridische expertise vereist. Of u nu een ondernemer bent die schade heeft geleden door het onrechtmatig afbreken van onderhandelingen, of u geconfronteerd wordt met een claim wegens het afbreken van onderhandelingen, het is van cruciaal belang om u te laten bijstaan door een ervaren advocaat.

Bij LawBase beschikken we over een team van gespecialiseerde advocaten die u kunnen voorzien van deskundig juridisch advies en u kunnen vertegenwoordigen in eventuele juridische procedures. Wij bieden juridische hulp op maat, afgestemd op uw specifieke situatie. Neem gerust contact op met één van onze kantoren voor een gratis consultatie. Of u nu een advocaat zoekt in Brugge, Gent, Antwerpen (Mortsel), Sint-Niklaas, Tongeren of Leuven, wij staan voor u klaar om uw rechten en plichten te bespreken en u door het juridische doolhof te leiden. Uw zaak is onze prioriteit.

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Burgerlijk Wetboek
• •
  Gerechtelijk Wetboek

Gerelateerde Artikelen