Voorwaardelijke invrijheidstelling: voorwaarden

Wanneer u of een naaste geconfronteerd wordt met een gevangenisstraf, is de hoop op een vervroegde terugkeer naar de maatschappij vaak groot. In België is de voorwaardelijke invrijheidstelling (VI) een van de belangrijkste instrumenten om die terugkeer op een gestructureerde manier te laten verlopen. Maar let op: het is geen automatisme of een recht op 'strafvermindering'. Het is een gunst die gekoppeld is aan strikte voorwaarden en een grondige evaluatie door de Strafuitvoeringsrechtbank (SURB).

Bij LawBase begrijpen we dat de procedure rondom de voorwaardelijke invrijheidstelling complex en emotioneel zwaar kan zijn. Of u nu begeleiding zoekt vanuit ons hoofdkantoor in Brugge of een van onze andere vestigingen in Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven, onze advocaten staan klaar om u bij te staan in dit cruciale proces. In dit artikel leggen we u haarfijn uit wat de voorwaarden zijn, hoe de procedure verloopt en waar u op moet letten.

Kosten en Vergoedingen

De kosten verbonden aan een procedure voor de Strafuitvoeringsrechtbank vallen uiteen in verschillende categorieën. Ten eerste zijn er de gerechtskosten. Bij een verzoek tot voorwaardelijke invrijheidstelling zijn deze meestal beperkt, aangezien de procedure deel uitmaakt van de strafuitvoering. Echter, als er bijkomende deskundigenonderzoeken nodig zijn (bijvoorbeeld een psychiatrisch verslag), kunnen deze kosten oplopen.

Daarnaast is er het ereloon van uw advocaat. Bij LawBase hanteren we transparante tarieven. Een eerste kennismaking via videocall is bij ons altijd gratis. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren betaalt u slechts €50. De verdere bijstand tijdens de zitting van de SURB en het opstellen van het reclasseringsplan wordt vooraf besproken, zodat u niet voor verrassingen komt te staan. Vergeet niet dat een goed voorbereid dossier de kans op een positieve beslissing aanzienlijk vergroot, wat de investering meer dan waard is.

Een belangrijk aspect is ook de slachtoffervergoeding. De SURB zal bijna altijd nagaan of u inspanningen heeft geleverd om de slachtoffers te vergoeden. In uw reclasseringsplan moet u aantonen hoe u de openstaande burgerlijke belangen zult afbetalen. Dit wordt niet gezien als een 'kost' van de procedure, maar als een essentiële voorwaarde voor uw vrijlating.

Procedure en Stappen

De weg naar een voorwaardelijke invrijheidstelling volgt een strikt wettelijk traject. Het begint allemaal bij de tijdsvoorwaarde. Voor de meeste straffen kunt u een aanvraag indienen zodra u één derde van uw straf heeft uitgezeten. Bij recidivisten is dit vaak twee derde, en bij levenslange opsluiting kan dit oplopen tot 15 jaar (of meer bij specifieke verzwarende omstandigheden).

• Stap 1: Het Reclasseringsplan. Dit is het fundament van uw aanvraag. U moet aantonen dat u over huisvesting beschikt, een inkomen zult hebben (werk, uitkering of pensioen) en dat u eventuele begeleiding (zoals psychologische hulp) zult volgen.
• Stap 2: Advies van de Gevangenisdirectie. De directeur van de strafinrichting stelt een omstandig verslag op over uw gedrag in de gevangenis en de vooruitgang die u heeft geboekt.
• Stap 3: De Zitting bij de SURB. De Strafuitvoeringsrechtbank komt samen in de gevangenis. Hier krijgt u, samen met uw advocaat, de kans om uw dossier toe te lichten. Ook het Openbaar Ministerie en soms de slachtoffers komen aan het woord.
• Stap 4: De Beslissing. De rechter beoordeelt of er tegenindicaties zijn, zoals het risico op nieuwe feiten of de houding ten opzichte van de slachtoffers.

Onze experts in strafrecht bij LawBase begeleiden u bij elke stap. Of u nu in de regio Waasland (Nieuwkerken-Waas) verblijft of in Limburg (Hasselt), wij zorgen voor een waterdicht dossier dat de SURB overtuigt van uw re-integratiekansen.

Wettelijk Kader

De hoeksteen van de vervroegde vrijlating in België is de Wet Externe Rechtspositie (voluit: de wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf). Deze wet bepaalt dat de strafuitvoering gericht moet zijn op de bescherming van de maatschappij enerzijds en de succesvolle re-integratie van de veroordeelde anderzijds.

Volgens de Wet Externe Rechtspositie mag de SURB de voorwaardelijke invrijheidstelling enkel toekennen als er geen tegenindicaties zijn waarvoor de oplegging van bijzondere voorwaarden niet volstaat. Deze tegenindicaties zijn wettelijk vastgelegd en omvatten onder meer: de afwezigheid van vooruitzichten op sociale herinschakeling, het risico op het plegen van nieuwe ernstige feiten, het risico op lastigvallen van slachtoffers en de houding van de veroordeelde ten aanzien van de slachtoffers.

Sinds de recente hervormingen (zoals de wetten van 2022 en 2023) is de procedure voor straffen onder de drie jaar ook veranderd, waarbij de SURB nu een nog centralere rol speelt om de straffeloosheid tegen te gaan en een uniforme uitvoering te garanderen.

Praktische Tips

Om uw kansen op een succesvolle voorwaardelijke invrijheidstelling te maximaliseren, geven de advocaten van LawBase u graag enkele praktische tips mee:

• Begin op tijd: Wacht niet tot u aan uw 'datum' zit. Een goed reclasseringsplan opstellen kost maanden tijd. Zoek tijdig contact met sociale diensten en potentiële werkgevers.
• Toon berouw en inzicht: De SURB kijkt verder dan alleen uw gedrag in de cel. Ze willen zien dat u begrijpt waarom het misging en dat u de impact op de slachtoffers erkent.
• Betaal uw slachtoffers: Zelfs kleine, maandelijkse betalingen vanuit de gevangenis tonen uw goede wil aan. Bewaar alle bewijzen van deze betalingen nauwgezet.
• Kies de juiste advocaten: De procedure voor de SURB is technisch. LawBase heeft gespecialiseerde advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven die de lokale gevoeligheden van de verschillende rechtbanken kennen.
• Wees eerlijk: Tijdens de zitting zal de procureur kritische vragen stellen. Eerlijkheid over uw verleden en uw valkuilen komt vaak sterker over dan een ingestudeerd, perfect verhaal.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op enkele veelgestelde vragen over de voorwaardelijke invrijheidstelling.