Enkelband: voorwaarden en procedure

Heeft u of een naaste te maken gekregen met een veroordeling tot een gevangenisstraf? Dan komt de vraag over een enkelband vaak direct naar boven. Het is een thema dat veel onzekerheid met zich meebrengt, maar tegelijkertijd een humane manier biedt om een straf te ondergaan zonder de banden met de maatschappij volledig door te snijden. Bij LawBase begrijpen we dat dit een ingrijpende periode is. In dit artikel leggen we u haarfijn uit hoe elektronisch toezicht in België precies werkt, wat de voorwaarden zijn en hoe u de procedure succesvol opstart.

Elektronisch toezicht, in de volksmond de 'enkelband' genoemd, is een wijze van strafuitvoering waarbij de veroordeelde de gevangenisstraf thuis ondergaat. Hoewel u thuis bent, blijft u onder strikte controle van de vlaamse sociale hulpverlening en de politie. U bent dus niet 'vrij', maar u krijgt wel de kans om uw werk te behouden, uw gezin te ondersteunen en uw re-integratie voor te bereiden. LawBase staat u bij in elk van onze 6 kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven) om dit proces juridisch te begeleiden.

Kosten en Vergoedingen

Een veelgestelde vraag bij onze advocaten is: "Wat kost een enkelband mij persoonlijk?" Het goede nieuws is dat de hardware en de installatie van de enkelband zelf volledig worden bekostigd door de Belgische staat. Er is geen sprake van een dagvergoeding die u aan de overheid moet betalen voor het gebruik van het toestel.

Toch zijn er indirecte kosten waar u rekening mee moet houden. Ten eerste zijn de gerechtskosten en de eventuele slachtofferbijdrage (het zogenaamde Slachtofferfonds) nog steeds verschuldigd, ongeacht of u de straf in de gevangenis of met een enkelband uitzit. Daarnaast is het cruciaal dat u beschikt over een vaste verblijfplaats met een stabiele elektriciteitsvoorziening en vaak ook een vaste telefoonlijn of voldoende gsm-bereik voor het monitoringtoestel. De kosten voor deze nutsvoorzieningen draagt u zelf.

Op het vlak van juridische bijstand hanteert LawBase transparante tarieven. Een fysieke consultatie in een van onze kantoren in bijvoorbeeld Brugge, Leuven of Hasselt kost slechts €50 voor 30 minuten. Indien u liever eerst polst naar uw kansen, bieden wij een gratis videocall aan om uw dossier kort te bespreken. Dit helpt u om zonder hoge instapkosten te begrijpen waar u aan toe bent.

Procedure en Stappen

De weg naar een enkelband hangt sterk af van de duur van de uitgesproken straf. We maken in België een essentieel onderscheid tussen straffen tot 3 jaar en straffen van meer dan 3 jaar.

• Straffen tot 3 jaar: In dit geval wordt de enkelband meestal toegekend door de administratie (het Directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen). De procedure verloopt vaak sneller. U krijgt na uw veroordeling een oproeping om u aan te melden bij de gevangenis, waarna een sociaal onderzoek volgt om te kijken of uw woning en omgeving geschikt zijn.
• Straffen boven de 3 jaar: Hier komt de Strafuitvoeringsrechtbank (SURB) aan te pas. Dit is een veel formelere procedure waarbij uw advocaat een verzoekschrift indient. Er vindt een zitting plaats waar we uw re-integratieplan verdedigen.

De algemene stappen zijn als volgt: 1. Indiening van de aanvraag of het reageren op de oproeping. 2. Onderzoek door de justitiehuizen (maatschappelijk onderzoek). 3. Installatie van de apparatuur door het Nationaal Centrum voor Elektronisch Toezicht (NCET). 4. Strikt naleven van het uurrooster. Bij LawBase begeleiden we cliënten in heel Vlaanderen, van ons hoofdkantoor in Brugge tot onze vestigingen in het Waasland en Antwerpen, om ervoor te zorgen dat het dossier vanaf stap 1 juridisch waterdicht is.

Wettelijk Kader

De basis van alles wat met de enkelband te maken heeft, vinden we terug in de Strafuitvoeringswet. Deze wet regelt hoe straffen worden uitgevoerd en welke rechten en plichten een veroordeelde heeft. De wet stelt dat elektronisch toezicht een volwaardige strafuitvoeringsmodus is.

Volgens de Strafuitvoeringswet moet er steeds voldaan zijn aan een aantal wettelijke criteria voordat een enkelband kan worden overwogen. Denk hierbij aan het ontbreken van een tegenindicatie zoals het risico op nieuwe feiten, het risico op het lastigvallen van slachtoffers of de afwezigheid van een vaste verblijfplaats. De wet legt ook de nadruk op de rechten van slachtoffers; zij kunnen voorwaarden laten opnemen in uw enkelbandregime, zoals een verbod om in een bepaalde straat of gemeente te komen.

Het is belangrijk te weten dat een enkelband geen recht is, maar een gunst die wordt verleend op basis van een positief dossier. Onze experts in Gent en Antwerpen zien dagelijks hoe een goede juridische onderbouwing op basis van de Strafuitvoeringswet het verschil maakt tussen een afwijzing en een toekenning.

Praktische Tips

Wilt u de kans op een enkelband maximaliseren? Hier zijn enkele praktische tips van onze advocaten:

• Zorg voor een stabiel adres: Zorg dat u een verblijfplaats heeft waar de bewoners (uw partner, ouders of huisgenoten) expliciet akkoord gaan met uw elektronisch toezicht. Zij moeten immers ook een verklaring ondertekenen.
• Bereid uw uurrooster voor: Denk alvast na over uw dagindeling. Wanneer moet u werken? Wanneer doet u boodschappen? Een realistisch en transparant schema wekt vertrouwen bij de justitieassistent.
• Toon bereidwilligheid: Werk constructief mee met de justitieassistent tijdens het maatschappelijk onderzoek. Wees eerlijk over uw verleden en toon aan dat u lessen heeft getrokken.
• Schakel tijdig hulp in: Wacht niet tot u een bevel tot gevangenneming ontvangt. LawBase heeft kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven waar we u direct kunnen adviseren. Een goede voorbereiding van het verzoekschrift is het halve werk.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die wij in onze dagelijkse praktijk tegenkomen over elektronisch toezicht.