Nieuw garantierecht 2022: wat veranderde?

Sinds 1 juni 2022 is het Belgische landschap voor consumentenbescherming ingrijpend veranderd. De omzetting van de Europese Richtlijnen 2019/770 en 2019/771 heeft geleid tot een grondige herziening van de regels rond de wettelijke garantie. Of u nu een defecte smartphone heeft gekocht, een wagen met verborgen gebreken of een abonnement op een streamingdienst dat niet naar behoren werkt: de regels zijn strenger geworden voor verkopers en gunstiger voor de consument. Bij LawBase zien we dagelijks hoe cruciaal deze nieuwe wetgeving is in de praktijk. In dit artikel duiken we diep in de materie, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden die we in onze kantoren in onder meer Antwerpen en Gent regelmatig behandelen.

Wettelijk Kader

De kern van het nieuwe garantierecht bevindt zich in de artikelen 1649bis tot 1649octies van het Burgerlijk Wetboek. Deze bepalingen zijn van dwingend recht, wat betekent dat een verkoper er niet contractueel van mag afwijken in het nadeel van de consument. De belangrijkste wijziging betreft de bewijslast en de uitbreiding naar digitale inhoud.

De bewijslast: van 6 naar 24 maanden. Stel: u koopt een nieuwe wasmachine bij een speciaalzaak in Leuven. Na 18 maanden stopt de motor ermee. Onder de oude wetgeving moest u na 6 maanden bewijzen dat het defect al bestond op het moment van levering. Sinds juni 2022 geldt er een wettelijk vermoeden dat elk gebrek dat zich binnen de twee jaar na levering manifesteert, reeds bestond op het moment van aankoop. De rollen zijn nu omgedraaid: de verkoper moet bewijzen dat u het toestel verkeerd heeft gebruikt als hij de garantie wil weigeren.

Digitale elementen en updates. Een unicum in de nieuwe wetgeving is de expliciete regeling voor 'goederen met digitale elementen' (zoals smart-TV's of slimme thermostaten) en puur digitale inhoud (software, cloud-diensten). Verkopers zijn nu wettelijk verplicht om u te voorzien van de nodige beveiligingsupdates en functionele updates gedurende de periode die u redelijkerwijs mag verwachten. Indien u een e-reader koopt in Brugge en de software stopt na een jaar met werken waardoor u geen boeken meer kunt downloaden, valt dit onder de wettelijke garantie.

Praktische Tips

Om uw rechten als consument optimaal te benutten, raden wij bij LawBase de volgende acties aan:

• Bewaar uw aankoopbewijs digitaal: Een papieren kasticket vervaagt snel. Maak een foto en sla deze op. Zonder bewijs van aankoopdatum kunt u de termijn van twee jaar niet hardmaken.
• Reageer onmiddellijk: Hoewel de wet u een termijn geeft om een gebrek te melden (vaak twee maanden na vaststelling), is het juridisch altijd sterker om direct schriftelijk te reageren.
• Maak gebruik van onze tools: Twijfelt u of uw product nog onder de garantie valt? Gebruik onze garantie-checker voor een direct advies op maat.
• Documenteer het gebrek: Maak video's of foto's van het defecte product. In onze praktijk in Hasselt zien we vaak dat visueel bewijs de doorslag geeft in discussies met grote retailers.

Procedure en Stappen

Wanneer u een product koopt dat niet conform is, moet u een specifiek traject volgen. De wet voorziet in een hiërarchie van rechtsmiddelen:

Stap 1: Herstel of Vervanging. De consument heeft in eerste instantie de keuze tussen de kosteloze herstelling of de vervanging van het goed. De verkoper mag dit enkel weigeren als de gekozen optie onmogelijk is of buitenproportionele kosten met zich meebrengt in vergelijking met het alternatief.

Stap 2: Prijsvermindering of Ontbinding. Indien herstel of vervanging niet mogelijk is (bijvoorbeeld omdat de wisselstukken niet meer bestaan), of als de verkoper de herstelling niet binnen een redelijke termijn uitvoert, heeft u recht op een prijsvermindering of de volledige ontbinding van de koop (geld terug). Case study: Een cliënt bij ons kantoor in het Waasland kocht een elektrische fiets die na drie herstelpogingen nog steeds uitviel. Wij hebben met succes de volledige terugbetaling afgedwongen omdat de verkoper niet in staat was het conformiteitsgebrek binnen een redelijke termijn op te lossen.

Stap 3: Juridische bijstand. Indien de verkoper voet bij stuk houdt en weigert zijn plichten na te komen, is een ingebrekestelling door een advocaat vaak de nodige katalysator. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is bij ons altijd gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De wettelijke garantie is volledig kosteloos voor de consument. Dit betekent dat de verkoper geen kosten mag aanrekenen voor:

• Verzendkosten (bijvoorbeeld het opsturen van een defecte laptop naar een herstelcentrum).
• Werkuren van de technieker.
• Wisselstukken en materiaal.

Bovendien kan de consument in bepaalde gevallen aanspraak maken op een aanvullende schadevergoeding indien het defecte product nevenschade heeft veroorzaakt (bijvoorbeeld een lekkende wasmachine die het parket beschadigt). Dit valt echter vaak onder het algemeen verbintenissenrecht buiten de specifieke garantiewetgeving van Art. 1649bis BW.

Veelgestelde Vragen

Hieronder beantwoorden we de meest voorkomende vragen die onze advocaten in de praktijk ontvangen over de nieuwe wetgeving van 2022.