Phishing & Bankfraude: Onmiddellijke Terugbetaling
Wat Veranderde er op 1 September 2026?
Op 1 september 2026 sprak de kortgedingrechter een belangrijk vonnis uit over de terugbetalingsplicht van banken bij phishing. Twee bejaarde klanten van 80 en 87 jaar werden telefonisch opgelicht door iemand die zich voordeed als hun vaste bankbediende. Onder verwijzing naar recente activiteit op Booking.com en met de belofte hulp te bieden tegen fraude, gaven zij persoonlijke gegevens prijs. Hierdoor werd €49.050 overgemaakt naar Portugal. De bank weigerde terug te betalen. De rechter stelde de klanten in het gelijk.
De Bank moet Eerst Terugbetalen
- • Onmiddellijke terugbetaling volgens art. VII.43 WER
- • Geldt ook bij vermoeden van grove nalatigheid
- • Valutadatum teruggaat tot de dag van de fraude
- • Proceskosten en rechtsplegingsvergoeding voor rekening bank
Social Engineering Telt Mee
- • Oplichter speelde naam van vaste bankbediende
- • Slachtoffers dachten fraude te bestrijden
- • Wilsovereenstemming ontbrak
- • Kaartlezer-authenticatie maakt betaling niet toegestaan
Wanneer moet de Bank Onmiddellijk Terugbetalen?
De terugbetalingsplicht geldt zodra een betaling als niet-toegestaan wordt gekwalificeerd. Dat is het geval wanneer:
- De rekeninghouder nooit heeft willen betalen
- Een derde misbruik maakte van vertrouwen of angst
- De betaling werd uitgelokt door een valse identiteit
- De begunstigde is niet de beoogde ontvanger
- Het bedrag verdween naar een buitenlandse rekening
- De klant handelde onder invloed van misleiding
De bank kan die kwalificatie niet eenzijdig weigeren. Zij moet de klant uiterlijk tegen de eerstvolgende werkdag vergoeden en het geschil in een latere procedure beslechten.
Het Principe: Eerst Betalen, dan Argumenteren
De rechter herinnerde aan het Europese principe achter PSD2: de consument mag niet de dupe worden van een langdurige discussie over wie schuldig is. De bank heeft de middelen en de expertise om fraude op te sporen en te voorkomen; de consument moet beschermd worden tegen onmiddellijke financiële schade.
- Dwingende regel: artikel VII.43 WER laat geen ruimte voor schuldvergelijking of kantonnement.
- Nalatigheid volgt later: grove nalatigheid kan pas in een bodemprocedure worden bewezen en ingeroepen.
- Interest loopt door: terugbetaling met valutadatum voorkomt dat de klant renteverlies lijdt.
Voorbeelden uit Onze Praktijk
Casus 1: €49.050 terugbetaald na telefonische phishing
Situatie: Twee gepensioneerde klanten van 80 en 87 jaar kregen op 19 januari 2026 een telefoontje van een oplichter die zich uitgaf voor hun vaste bankbediende. Onder verwijzing naar recente Booking.com-activiteit en met de belofte hulp te bieden tegen fraude, verleenden zij toegang tot hun rekening. In totaal werd €49.050 overgemaakt naar Portugal.
Aanpak: Wij dagvaardden de bank in kortgeding op 4 augustus 2026, nadat zowel de politie als Ombudsfin geen oplossing boden. Wij betoogden dat de betaling niet-toegestaan was en dat een louter vermoeden van grove nalatigheid de terugbetalingsplicht niet kon opschorten.
Resultaat: De kortgedingrechter verklaarde de vordering volledig gegrond. De bank moest €49.050 onmiddellijk terugbetalen met valutadatum 19 januari 2026, plus €440,74 dagvaardingskosten en €3.924,42 rechtsplegingsvergoeding.
Casus 2: Bank weigerde tussenkomst na valse sms
Situatie: Een zelfstandige ontving een sms die leek van haar bank afkomstig. Na klikken op een link gaf zij haar inloggegevens in. Vervolgens werden twee overschrijvingen van in totaal €18.700 uitgevoerd naar een rekening in Litouwen.
Aanpak: Wij stelden de bank een formele ingebrekestelling met verwijzing naar artikel VII.43 WER. Toen de bank bleef weigeren, startten wij een kortgedingprocedure en vorderden wij naast terugbetaling ook wettelijke interest.
Resultaat: Minnelijke regeling binnen drie weken: volledige terugbetaling van €18.700 inclusief interest en vergoeding van externe kosten.
Casus 3: Oplichter deed zich voor als medewerker helpdesk
Situatie: Een klant werd gebeld door iemand die beweerde van de fraudeafdeling van haar bank te zijn. Zij moest haar kaartlezer gebruiken om "fraude te stoppen". Achteraf bleek dat zij zelf een betaling van €7.250 had geautoriseerd naar een derde.
Aanpak: Wij analyseerden de telefoongesprekken en de transactiegeschiedenis. De betaling voldeed niet aan de wil van de klant, maar was het gevolg van een misleidend scenario. Wij vorderden onmiddellijke terugbetaling in kortgeding.
Resultaat: De bank betaalde €7.250 terug binnen de termijn van artikel VII.43 WER, nadat wij de dreiging van een gerechtelijke procedure hadden aangekondigd.
Wat is Grove Nalatigheid en Wanneer Telt Die Mee?
De uitspraak van 1 september 2026 maakt duidelijk dat een louter vermoeden van grove nalatigheid niet volstaat om de terugbetalingsplicht op te schorten. Grove nalatigheid vereist een zware verwijtbaarheid: de klant moet bewust of met opzet een ernstige fout hebben gemaakt waardoor de fraude mogelijk werd.
- Niet voldoende: lichtvaardigheid, vertrouwen in een ogenschijnlijk bankmedewerker of onvoorzichtigheid bij ouderen.
- Mogelijk wel: herhaaldelijk negeren van duidelijke waarschuwingen, doorgaan met betalen ondanks rode vlaggen, of achterhouden van essentiële informatie.
Zelfs als grove nalatigheid later wordt bewezen, blijft de eerste terugbetaling verschuldigd. De bank kan het geld dan eventueel in een bodemprocedure terugvorderen.
Schuldvergelijking en Kantonnement zijn Uitgesloten
De bank probeerde in de zaak van 1 september 2026 twee verweren: schuldvergelijking en kantonnement. Beide werden afgewezen.
Schuldvergelijking
De bank wilde de schade verrekenen met andere vorderingen of rekeningen van de klant. Dat mag niet: het zou de onmiddellijke bescherming van artikel VII.43 WER ondergraven.
Kantonnement
De bank wilde het terug te betalen bedrag blokkeren. Ook dat is uitgesloten: de consument moet vrij over zijn geld kunnen beschikken terwijl het geschil eventueel in een bodemprocedure wordt beslecht.
Wettelijk Kader
De betalingsdienstverlener vergoedt de gebruiker onmiddellijk het bedrag van een niet-toegestane betaling, en in elk geval uiterlijk tegen het einde van de eerstvolgende werkdag. Deze bepaling is dwingend en kan niet worden uitgesloten of beperkt ten nadele van de consument.
De herziene betaaldienstenrichtlijn 2015/2366/EU legt de lidstaten op dat consumenten snel worden terugbetaald bij ongeautoriseerde betalingen. De discussie over nalatigheid mag die terugbetaling niet vertragen.
De betalingsdienstverlener moet aantonen dat de betaling wel geautoriseerd was. De gebruiker hoeft dus niet zelf te bewijzen dat hij werd opgelicht; de bank draagt het bewijsrisco.
De gebruiker kan aansprakelijk zijn voor verlies door het gebruik van een verloren of gestolen betaalinstrument of door het niet naleven van zijn veiligheidsverplichtingen. Grove nalatigheid kan de aansprakelijkheid vergroten, maar schort de eerste terugbetalingsplicht niet op.
Artikel 584 GW biedt de mogelijkheid om in spoedeisende gevallen een voorlopige maatregel te vragen. Onmiddellijke terugbetaling van een frauduleuze overschrijving kwalificeert daarvoor, zoals de rechter op 1 september 2026 bevestigde.
In kortgeding kan de rechter de kosten toewijzen aan de partij die in het ongelijk wordt gesteld. In deze zaak betaalde de bank de dagvaardingskosten en de rechtsplegingsvergoeding.
Onze Aanpak bij Phishinggeschillen
Bij een geschil met uw bank over phishing volgen wij een gestructureerde aanpak:
- Intake: Wij luisteren naar uw verhaal en verzamelen alle bewijsstukken
- Rechtenanalyse: Wij beoordelen of sprake is van een niet-toegestane betaling
- Ingebrekestelling: Wij stellen de bank formeel aan te betalen op grond van art. VII.43 WER
- Kortgeding: Bij weigering dagvaarden wij de bank voor onmiddellijke terugbetaling
- Invordering: Wij zorgen voor uitvoering van het vonnis en vergoeding van kosten
Gerelateerde Diensten
Handige Tools
Veelgestelde Vragen
Bank Weigert Terug te Betalen?
Wij helpen u uw geld terug te krijgen. Via een formele ingebrekestelling of kortgeding vorderen wij onmiddellijke terugbetaling van uw bank.