Opschorting van uitspraak: tweede kans voor beklaagden

Wat is Opschorting van Uitspraak?

❓ FAQ – Opschorting van uitspraak

Niet elke strafzaak hoeft te eindigen met een veroordeling. In bepaalde omstandigheden kan de rechter beslissen om geen straf uit te spreken, zelfs al acht hij de beklaagde schuldig. Dat gebeurt via de opschorting van uitspraak — een belangrijke maatregel in het Belgisch strafrecht die de nadruk legt op herstel en herintegratie, eerder dan op bestraffing.

Voor wie voor het eerst met het gerecht in aanraking komt, kan opschorting een echte tweede kans betekenen.

Opschorting betekent dat de rechter de uitspraak van de straf opschort voor een bepaalde periode.

De rechter stelt de schuld vast, maar spreekt geen straf uit.

Juridisch Kader en Voorwaarden

De juridische grondslag hiervoor staat in artikel 3 van de Wet van 29 juni 1964 betreffende de opschorting, het uitstel en de probatie.

Het doel? Personen die zich schuldig hebben gemaakt aan een lichtere inbreuk en blijk geven van berouw de kans geven om zonder straf verder te gaan, op voorwaarde dat ze gedurende een bepaalde tijd geen nieuwe misdrijven plegen.

De rechter kan enkel opschorting toestaan als:

het gaat om een misdaad of wanbedrijf dat correctioneel kan worden bestraft;

de beklaagde nog geen eerdere veroordeling heeft opgelopen tot een correctionele of zwaardere straf;

de feiten voldoende beperkt zijn in ernst;

de persoonlijkheid van de beklaagde een gunstige prognose toelaat.

De rechter heeft hierbij ruime beoordelingsvrijheid. Er is geen absoluut recht op opschorting, ook al voldoet men aan de voorwaarden.

Vormen en Gevolgen

Er bestaan twee vormen:

Eenvoudige opschorting

De rechter schort de uitspraak op zonder bijkomende voorwaarden.

De beklaagde mag in die periode geen nieuwe strafbare feiten plegen.

Probatieopschorting

De rechter koppelt voorwaarden aan de opschorting.

De uitvoering en opvolging gebeuren via de justitieassistent.

De voorwaarden kunnen bijvoorbeeld zijn:

het volgen van een opleiding of therapie,

het vergoeden van het slachtoffer,

het vermijden van contact met bepaalde personen,

het naleven van een alcohol- of drugsverbod.

De duur van de opschorting varieert van 1 tot 5 jaar.

Bij een opschorting wordt er geen veroordeling uitgesproken. Dat heeft enkele belangrijke gevolgen:

Er komt geen vermelding op het strafregister, behalve op het gerechtelijk uittreksel nr. 2 (voor gerechtelijke instanties).

De beklaagde behoudt dus in principe een “blanco strafblad”.

De maatregel is tijdelijk: als de periode zonder incidenten verloopt, vervalt de opschorting automatisch.

⚠️ Worden de voorwaarden geschonden of pleegt men een nieuw misdrijf, dan kan de rechter de opschorting herroepen en alsnog een straf uitspreken.

Veel mensen verwarren deze twee begrippen, maar ze verschillen wezenlijk:

Kortom: opschorting is gunstiger dan uitstel, omdat er geen veroordeling wordt uitgesproken.

De Procedure

Advocaat vraagt opschorting

Tijdens het pleidooi kan de advocaat de rechter verzoeken om opschorting te overwegen, vaak op basis van de blanco strafstaat en positieve persoonlijke omstandigheden.

Onderzoek door justitieassistent (bij probatieopschorting)

Indien de rechter voorwaarden wil koppelen, kan een sociaal onderzoek volgen.

Uitspraak

De rechter beslist autonoom, motiveert de keuze en bepaalt de duur van de opschorting.

Opvolging

Bij probatieopschorting houdt een justitieassistent toezicht en rapporteert hij aan de rechter.

Voorbeelden en Weigering

Voorbeeld 1 – Dronken bestuurder zonder ongeval

Een 28‑jarige met blanco strafblad wordt betrapt met 1,4 promille alcohol. De rechter kan beslissen om de uitspraak op te schorten mits de betrokkene zich onderwerpt aan een alcoholbegeleiding.

Voorbeeld 2 – Kleine diefstal uit onwetendheid

Een student neemt zonder betalen een kledingstuk. Omdat het om een eenmalig feit gaat en er spijt is betuigd, kan de rechter opschorting toekennen.

Opschorting wordt doorgaans geweigerd bij:

ernstige feiten met slachtoffers;

recidive of eerdere veroordelingen;

weigering van verantwoordelijkheid of gebrek aan inzicht;

feiten gepleegd uit winstbejag of geweld.

Herroeping en Rol van de Advocaat

Als de betrokkene binnen de termijn:

een nieuw misdrijf pleegt, of

zijn probatievoorwaarden niet naleeft,

dan kan het openbaar ministerie de herroeping vorderen. De rechter kan dan alsnog een straf uitspreken voor de oorspronkelijke feiten.

Een advocaat met ervaring in strafrecht kan:

de haalbaarheid van opschorting inschatten;

een sociaal dossier voorbereiden;

het belang van de maatregel bepleiten tijdens de zitting.

De manier waarop de verdediging het persoonlijke traject van de beklaagde voorstelt, speelt vaak een doorslaggevende rol.

De opschorting van uitspraak is geen vrijgeleide, maar wel een waardevolle kans om fouten recht te zetten zonder blijvende stempel van een veroordeling.

Wie berouw toont, meewerkt en de voorwaarden naleeft, kan nadien opnieuw met een schone lei beginnen.

1\. Komt opschorting op mijn strafblad?

Neen, enkel op het intern gerechtelijk uittreksel nr. 2, niet op het gewone uittreksel nr. 1.

2\. Kan ik nog reizen of solliciteren met opschorting?

Ja. Omdat er geen veroordeling is, heeft dit normaal geen invloed op werk of visumaanvragen.

3\. Kan ik later nog eens opschorting krijgen?

Ja, maar enkel als de vorige termijn zonder incidenten is verlopen. Bij herhaling is de kans kleiner.

4\. Wat als ik een nieuwe fout maak tijdens de termijn?

Dan kan de rechter de opschorting herroepen en alsnog een straf opleggen.

5\. Is opschorting hetzelfde als seponering?

Neen. Bij seponering beslist het parket om niet te vervolgen; bij opschorting spreekt de rechter wel een schuld uit, maar geen straf.

Na de aankoop van een woning ontdekt u vocht, barsten of slechte isolatie. Zijn dat verborgen gebreken? En kan u de verkoper aansprakelijk stellen? Dit artikel legt uit wat de wet verstaat onder verborgen gebreken en hoe u als koper uw rechten kunt afdwingen.

Veelgestelde Vragen

Wat is een opschorting van uitspraak?

Een opschorting van uitspraak is een maatregel in het Belgisch strafrecht waarbij de rechter de schuld van de beklaagde vaststelt, maar besluit om gedurende een bepaalde periode geen straf uit te spreken. Dit biedt de beklaagde een kans om zich te bewijzen en geen nieuwe misdrijven te plegen.

Wat is het verschil tussen een opschorting en een vrijspraak?

Bij een opschorting van uitspraak stelt de rechter vast dat de beklaagde schuldig is aan de feiten, maar ziet hij af van het opleggen van een straf. Bij een vrijspraak wordt geoordeeld dat de beklaagde niet schuldig is aan de tenlastegelegde feiten.

Welke wetgeving regelt de opschorting van uitspraak in België?

De juridische grondslag voor de opschorting van uitspraak is te vinden in artikel 3 van de Wet van 29 juni 1964 betreffende de opschorting, het uitstel en de probatie. Deze wet definieert de voorwaarden en procedures voor deze maatregel.

Voor welke soorten misdrijven kan opschorting van uitspraak worden toegepast?

Opschorting kan worden toegepast voor misdaden of wanbedrijven die correctioneel kunnen worden bestraft. Het gaat dan meestal om lichtere inbreuken, waarbij de ernst van de feiten en de persoonlijkheid van de beklaagde een gunstige prognose toelaten.

Wat zijn de belangrijkste voorwaarden om in aanmerking te komen voor een opschorting?

Belangrijke voorwaarden zijn dat het gaat om een misdaad of wanbedrijf dat correctioneel strafbaar is, de beklaagde nog geen eerdere veroordeling heeft opgelopen tot een correctionele of zwaardere straf, de feiten beperkt zijn in ernst, en de persoonlijkheid van de beklaagde een gunstige prognose toelaten.

Hoe lang duurt een opschorting van uitspraak meestal?

De duur van de opschorting wordt door de rechter bepaald en is afhankelijk van de specifieke omstandigheden van de zaak. Deze periode kan variëren, maar is meestal tussen één en vijf jaar.

Wat gebeurt er als ik tijdens de opschortingsperiode een nieuw misdrijf pleeg?

Als u tijdens de opschortingsperiode een nieuw misdrijf pleegt, kan de rechter de opschorting herroepen. Dit betekent dat de oorspronkelijke straf alsnog kan worden uitgesproken, bovenop een eventuele straf voor het nieuwe misdrijf.

Kan een opschorting van uitspraak worden geweigerd, zelfs als ik aan alle voorwaarden voldoe?

Ja, de rechter heeft een ruime beoordelingsvrijheid en is niet verplicht om een opschorting toe te kennen, zelfs als aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan. De rechter weegt alle omstandigheden van de zaak af.

Wat is het verschil tussen een eenvoudige opschorting en een opschorting met probatievoorwaarden?

Bij een eenvoudige opschorting schort de rechter de uitspraak op zonder bijkomende voorwaarden. Bij een opschorting met probatievoorwaarden worden er specifieke voorwaarden aan de beklaagde opgelegd, zoals het volgen van therapie, contactverboden of het vergoeden van slachtoffers.

Heeft een opschorting van uitspraak gevolgen voor mijn strafblad?

De opschorting van uitspraak wordt wel vermeld in het strafregister, maar het leidt niet tot een veroordeling. Dit kan relevant zijn voor bepaalde beroepen of procedures waar een blanco strafblad vereist is.