Opschorting van uitspraak: tweede kans voor beklaagden
Geschreven door een LawBase expert
Advocaat – Vennoot bij LawBase
Peter-Jan is gespecialiseerd in verkeersrecht, vastgoedrecht en erfrecht. Hij staat cliënten bij met praktisch juridisch advies en een persoonlijke aanpak.
Meer over ons teamHulp nodig bij uw situatie?
Persoonlijk advies van een advocaat.
Persoonlijk advies nodig?
Wat betekent opschorting van uitspraak in het Belgische strafrecht? Ontdek hoe dit werkt en wanneer de rechter het kan toekennen.
Opschorting van uitspraak: tweede kans voor beklaagden
Wat is Opschorting van Uitspraak?
❓ FAQ – Opschorting van uitspraak
Niet elke strafzaak hoeft te eindigen met een veroordeling. In bepaalde omstandigheden kan de rechter beslissen om geen straf uit te spreken, zelfs al acht hij de beklaagde schuldig. Dat gebeurt via de opschorting van uitspraak — een belangrijke maatregel in het Belgisch strafrecht die de nadruk legt op herstel en herintegratie, eerder dan op bestraffing.
Voor wie voor het eerst met het gerecht in aanraking komt, kan opschorting een echte tweede kans betekenen.
Opschorting betekent dat de rechter de uitspraak van de straf opschort voor een bepaalde periode.
De rechter stelt de schuld vast, maar spreekt geen straf uit.
Juridisch Kader en Voorwaarden
De juridische grondslag staat sinds 1 september 2026 in artikel 64 van het Strafwetboek. Voordien stond zij in artikel 3 van de wet van 29 juni 1964 betreffende de opschorting, het uitstel en de probatie.
Het doel? Personen die zich schuldig hebben gemaakt aan een lichtere inbreuk en blijk geven van berouw de kans geven om zonder straf verder te gaan, op voorwaarde dat ze gedurende een bepaalde tijd geen nieuwe misdrijven plegen.
De rechter kan de opschorting gelasten als:
het gaat om een misdrijf waarop een straf van niveau 1 tot en met 6 staat;
de beklaagde er zelf mee instemt, in persoon of via zijn advocaat en met kennis van zaken — dat is nieuw sinds 1 september 2026 en een echte voorwaarde, geen formaliteit;
de feiten voldoende beperkt zijn in ernst;
de persoonlijkheid van de beklaagde een gunstige prognose toelaat.
De vroegere drempel — geen eerdere veroordeling tot een correctionele of zwaardere straf — staat niet meer in de wet. Uw strafverleden weegt nog wel mee in de beoordeling van de rechter, maar sluit de opschorting niet langer op voorhand uit.
De rechter heeft hierbij ruime beoordelingsvrijheid. Er is geen absoluut recht op opschorting, ook al voldoet men aan de voorwaarden.
Simuleer de mogelijke strafmaat
Krijg een inschatting van de mogelijke straffen bij uw situatie.
Vormen en Gevolgen
Tot 1 september 2026 bestonden er twee vormen: de eenvoudige opschorting en de probatieopschorting, waarbij de rechter voorwaarden aan de opschorting koppelde. De probatieopschorting bestaat niet meer. Sinds 1 september 2026 kent artikel 64 Sw. nog één opschorting, zonder bijkomende voorwaarden: de beklaagde mag tijdens de proeftijd geen nieuwe misdrijven plegen.
Wil de rechter wél voorwaarden opleggen, dan beschikt hij sindsdien over de probatiestraf van artikel 44 Sw. Dat is iets anders: geen opschorting maar een volwaardige hoofdstraf, die de rechter kan opleggen bij een misdrijf van niveau 1 of 2 en enkel met de instemming van de beklaagde. Zij duurt zes tot twaalf maanden bij niveau 1 en meer dan twaalf maanden tot twee jaar bij niveau 2, en de veroordeelde wordt sociaal begeleid door de bevoegde dienst van de gemeenschappen. Wordt de probatiestraf niet uitgevoerd, dan kan de vervangende straf die de rechter meteen bepaalde worden toegepast.
De bijzondere voorwaarden bij een probatiestraf kunnen bijvoorbeeld zijn:
het volgen van een opleiding of therapie,
het vergoeden van het slachtoffer,
het vermijden van contact met bepaalde personen,
het naleven van een alcohol- of drugsverbod.
De duur van de opschorting varieert van 1 tot 5 jaar.
Bij een opschorting wordt er geen veroordeling uitgesproken. Dat heeft enkele belangrijke gevolgen:
Er komt geen vermelding op het strafregister, behalve op het gerechtelijk uittreksel nr. 2 (voor gerechtelijke instanties).
De beklaagde behoudt dus in principe een “blanco strafblad”.
De maatregel is tijdelijk: als de periode zonder incidenten verloopt, vervalt de opschorting automatisch.
⚠️ Worden de voorwaarden geschonden of pleegt men een nieuw misdrijf, dan kan de rechter de opschorting herroepen en alsnog een straf uitspreken.
Veel mensen verwarren deze twee begrippen, maar ze verschillen wezenlijk:
Kortom: opschorting is gunstiger dan uitstel, omdat er geen veroordeling wordt uitgesproken.
De Procedure
Advocaat vraagt opschorting
Tijdens het pleidooi kan de advocaat de rechter verzoeken om opschorting te overwegen, vaak op basis van de blanco strafstaat en positieve persoonlijke omstandigheden.
Onderzoek door een justitieassistent (bij feiten van vóór 1 september 2026, in het kader van de toenmalige probatieopschorting)
Indien de rechter voorwaarden wil koppelen, kan een sociaal onderzoek volgen.
Uitspraak
De rechter beslist autonoom, motiveert de keuze en bepaalt de duur van de opschorting.
Opvolging
Onder de vroegere probatieopschorting hield een justitieassistent toezicht en rapporteerde hij aan de rechter. Sinds 1 september 2026 draagt de opschorting van artikel 64 Sw. geen voorwaarden meer; die begeleiding hoort nu bij de probatiestraf van artikel 44 Sw. of bij het probatie-uitstel van artikel 65 Sw.
Voorbeelden en Weigering
Voorbeeld 1 – Dronken bestuurder zonder ongeval
Een 28‑jarige met blanco strafblad wordt betrapt met 1,4 promille alcohol. De rechter kan beslissen om de uitspraak op te schorten. Wil hij daar een alcoholbegeleiding aan koppelen, dan kan dat sinds 1 september 2026 niet meer via de opschorting zelf, maar via de probatiestraf van artikel 44 Sw. of het probatie-uitstel van artikel 65 Sw.
Voorbeeld 2 – Kleine diefstal uit onwetendheid
Een student neemt zonder betalen een kledingstuk. Omdat het om een eenmalig feit gaat en er spijt is betuigd, kan de rechter opschorting toekennen.
Opschorting wordt doorgaans geweigerd bij:
ernstige feiten met slachtoffers;
recidive of eerdere veroordelingen;
weigering van verantwoordelijkheid of gebrek aan inzicht;
feiten gepleegd uit winstbejag of geweld.
Herroeping en Rol van de Advocaat
Als de betrokkene binnen de termijn:
een nieuw misdrijf pleegt dat tot een gevangenisstraf van minstens zes maanden leidt, of
tijdens de proeftijd opnieuw wordt veroordeeld wegens een verkeersmisdrijf,
dan kan het openbaar ministerie de herroeping vorderen (artikel 64, § 4 Sw.). Wordt de opschorting herroepen, dan kan voor het oorspronkelijke misdrijf ten hoogste een straf van niveau 3 worden opgelegd. De rechter kan dan alsnog een straf uitspreken voor de oorspronkelijke feiten.
Een advocaat met ervaring in strafrecht kan:
de haalbaarheid van opschorting inschatten;
een sociaal dossier voorbereiden;
het belang van de maatregel bepleiten tijdens de zitting.
De manier waarop de verdediging het persoonlijke traject van de beklaagde voorstelt, speelt vaak een doorslaggevende rol.
De opschorting van uitspraak is geen vrijgeleide, maar wel een waardevolle kans om fouten recht te zetten zonder blijvende stempel van een veroordeling.
Wie berouw toont, meewerkt en de voorwaarden naleeft, kan nadien opnieuw met een schone lei beginnen.
1\. Komt opschorting op mijn strafblad?
Neen, enkel op het intern gerechtelijk uittreksel nr. 2, niet op het gewone uittreksel nr. 1.
2\. Kan ik nog reizen of solliciteren met opschorting?
Ja. Omdat er geen veroordeling is, heeft dit normaal geen invloed op werk of visumaanvragen.
3\. Kan ik later nog eens opschorting krijgen?
Ja, maar enkel als de vorige termijn zonder incidenten is verlopen. Bij herhaling is de kans kleiner.
4\. Wat als ik een nieuwe fout maak tijdens de termijn?
Dan kan de rechter de opschorting herroepen en alsnog een straf opleggen.
5\. Is opschorting hetzelfde als seponering?
Neen. Bij seponering beslist het parket om niet te vervolgen; bij opschorting spreekt de rechter wel een schuld uit, maar geen straf.
Veelgestelde Vragen
Wat is een opschorting van uitspraak?
Een opschorting van uitspraak is een maatregel in het Belgisch strafrecht waarbij de rechter de schuld van de beklaagde vaststelt, maar besluit om gedurende een bepaalde periode geen straf uit te spreken. Dit biedt de beklaagde een kans om zich te bewijzen en geen nieuwe misdrijven te plegen.Wat is het verschil tussen een opschorting en een vrijspraak?
Bij een opschorting van uitspraak stelt de rechter vast dat de beklaagde schuldig is aan de feiten, maar ziet hij af van het opleggen van een straf. Bij een vrijspraak wordt geoordeeld dat de beklaagde niet schuldig is aan de tenlastegelegde feiten.Welke wetgeving regelt de opschorting van uitspraak in België?
Sinds 1 september 2026 is dat artikel 64 van het Strafwetboek. Voordien stond de regeling in artikel 3 van de wet van 29 juni 1964 betreffende de opschorting, het uitstel en de probatie; die wet is bij de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek opgeheven en opgegaan in het wetboek zelf.Voor welke soorten misdrijven kan opschorting van uitspraak worden toegepast?
Sinds 1 september 2026 kent het Strafwetboek de categorieën misdaad, wanbedrijf en overtreding niet meer. Artikel 64 Sw. laat de opschorting toe bij elk misdrijf waarop een straf van niveau 1 tot en met 6 staat. In de praktijk gaat het om lichtere feiten, waarbij de ernst van de feiten en de persoonlijkheid van de beklaagde een gunstige prognose toelaten.Wat zijn de belangrijkste voorwaarden om in aanmerking te komen voor een opschorting?
Artikel 64 Sw. vereist dat op het bewezen verklaarde misdrijf een straf van niveau 1 tot en met 6 staat en dat de beklaagde met de opschorting instemt, in persoon of via zijn advocaat en met kennis van zaken. Daarnaast moeten de feiten beperkt zijn in ernst en moet de persoonlijkheid van de beklaagde een gunstige prognose toelaten. De vroegere voorwaarde dat er geen eerdere veroordeling tot een correctionele of zwaardere straf mocht zijn, staat sinds 1 september 2026 niet meer in de wet.Hoe lang duurt een opschorting van uitspraak meestal?
De duur van de opschorting wordt door de rechter bepaald en is afhankelijk van de specifieke omstandigheden van de zaak. Deze periode kan variëren, maar is meestal tussen één en vijf jaar.Wat gebeurt er als ik tijdens de opschortingsperiode een nieuw misdrijf pleeg?
Als u tijdens de opschortingsperiode een nieuw misdrijf pleegt, kan de rechter de opschorting herroepen. Dit betekent dat de oorspronkelijke straf alsnog kan worden uitgesproken, bovenop een eventuele straf voor het nieuwe misdrijf.Kan een opschorting van uitspraak worden geweigerd, zelfs als ik aan alle voorwaarden voldoe?
Ja, de rechter heeft een ruime beoordelingsvrijheid en is niet verplicht om een opschorting toe te kennen, zelfs als aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan. De rechter weegt alle omstandigheden van de zaak af.Wat is het verschil tussen een eenvoudige opschorting en een opschorting met probatievoorwaarden?
Dat onderscheid bestaat sinds 1 september 2026 niet meer. De opschorting met probatievoorwaarden is afgeschaft; artikel 64 Sw. kent nog één opschorting, zonder bijkomende voorwaarden. Voorwaarden zoals therapie, een contactverbod of het vergoeden van het slachtoffer legt de rechter sindsdien op via de probatiestraf van artikel 44 Sw.Heeft een opschorting van uitspraak gevolgen voor mijn strafblad?
De opschorting wordt opgenomen in het strafregister zelf en is zichtbaar op het uittreksel model 2, dat voor gerechtelijke overheden bestemd is. Op het gewone uittreksel model 1, dat u aan een werkgever voorlegt, verschijnt zij niet — er is immers geen veroordeling uitgesproken.De driedeling en de correctionalisering zijn afgeschaft
Sinds 1 september 2026 kent het Strafwetboek de driedeling misdaad, wanbedrijf en overtreding niet meer: er zijn enkel nog misdrijven, verdeeld over acht strafniveaus (artikel 36 Sw.). Ook de techniek van de correctionalisering is verdwenen. Waar andere wetten nog naar de oude begrippen verwijzen, leest artikel 78, § 7 Sw. "misdaden" als misdrijven van niveau 4 tot 8 en "wanbedrijven" als misdrijven van niveau 1 tot 3; de categorie overtreding is opgeheven. Welke rechtbank bevoegd is, volgt uit het Wetboek van Strafvordering en verandert niet automatisch mee. Voor feiten van vóór 1 september 2026 blijft het oude Strafwetboek gelden: worden die feiten daarna berecht, dan vergelijkt de rechter beide wetboeken en past hij de voor de dader meest gunstige bepalingen toe (artikel 2, derde lid Sw.).
De opschorting van de uitspraak staat sinds 1 september 2026 in artikel 64 Sw. en kan enkel bij een misdrijf waarop een straf van niveau 1 tot 6 staat, met een proeftijd van ten minste een en ten hoogste vijf jaar; wordt zij herroepen, dan kan voor het betrokken misdrijf ten hoogste een straf van niveau 3 worden opgelegd. Het uitstel staat in artikel 65 Sw., kan enkel wanneer de opgelegde straf niveau 3 niet te boven gaat, en staat sindsdien los van gerechtelijke antecedenten. De probatie-opschorting is afgeschaft en vervangen door de probatiestraf van artikel 44 Sw.
Hulp nodig bij uw situatie?
Persoonlijk advies van een advocaat.
Wettelijk Kader
Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:
- •
Nieuw Strafwetboek (wet van 29 februari 2024)
Van toepassing op feiten vanaf 1 september 2026: algemene bepalingen en strafniveaus (art. 1-78).
- •
Nieuw Strafwetboek boek II (wet van 29 februari 2024)
Van toepassing op feiten vanaf 1 september 2026: de misdrijven (vanaf art. 79).
- •
Strafwetboek 1867 (oud)
Blijft van toepassing op feiten van vóór 1 september 2026 (tempus delicti, art. 2 Sw.).
- •
- •
Veelgestelde vragen
Handige Tools
Gebruik onze gratis tools om direct inzicht te krijgen in uw situatie:
Meer over Strafrecht
Professionele verdediging bij strafrechtelijke procedures.
Mijn Dossier Beoordelen
Ontvang direct inzicht in uw zaak, een plan van aanpak en een kostenindicatie.
