Burgerlijke partijstelling: procedure

Wanneer u het slachtoffer bent geworden van een misdrijf, zoals diefstal, slagen en verwondingen of oplichting, bevindt u zich in een kwetsbare positie. In het Belgische strafrechtssysteem heeft u echter krachtige instrumenten om uw rechten te verdedigen. De burgerlijke partijstelling is de juridische procedure waarbij een slachtoffer formeel tussenkomt in een strafproces. Dit heeft een dubbel doel: enerzijds meewerken aan de bestraffing van de dader en anderzijds het bekomen van een volledige schadevergoeding voor de geleden materiële en morele schade.

Bij LawBase begrijpen we dat een strafprocedure overweldigend kan zijn. Met onze expertise in strafrecht en onze aanwezigheid in 6 kantoren verspreid over Vlaanderen (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven), begeleiden wij slachtoffers doorheen elke stap van dit proces. Of u nu kiest voor een gratis videocall of een fysieke consultatie van €50 (30 min), onze advocaten zorgen ervoor dat uw stem gehoord wordt in de rechtszaal.

Wettelijk Kader

De burgerlijke partijstelling vindt haar fundament in het Wetboek van Strafvordering (Sv.). In het bijzonder zijn de artikelen 63 tot en met 66 Sv. van cruciaal belang. Deze artikelen bepalen wie zich burgerlijke partij kan stellen en op welke wijze dit dient te gebeuren.

Artikel 63 Sv. stelt dat eenieder die beweert door een misdaad of een wanbedrijf te zijn benadeeld, zich daarover kan beklagen bij de bevoegde onderzoeksrechter. Dit is een fundamenteel recht dat de toegang tot de strafrechtspleging waarborgt voor het slachtoffer. Het slachtoffer wordt door deze handeling een actieve procespartij, met specifieke rechten zoals het recht op inzage in het dossier en het recht om bijkomende onderzoekshandelingen te verzoeken.

Artikel 64 Sv. verduidelijkt de modaliteiten van de klacht met burgerlijke partijstelling, terwijl Artikel 66 Sv. de verplichting tot het betalen van een borgsom regelt, tenzij de partij geniet van juridische bijstand (pro-deo). Het wettelijk kader is strikt: om ontvankelijk te zijn, moet de burgerlijke partij een rechtstreeks en persoonlijk nadeel aantonen dat voortvloeit uit het misdrijf.

Procedure en Stappen

De weg naar een schadevergoeding via de strafrechter kan op verschillende manieren worden aangevat. Afhankelijk van de fase waarin het onderzoek zich bevindt, onderscheiden we drie hoofdwegen:

• 1. Burgerlijke partijstelling in handen van de onderzoeksrechter: Indien er nog geen gerechtelijk onderzoek loopt, kan het slachtoffer dit forceren door een klacht met burgerlijke partijstelling neer te leggen bij de onderzoeksrechter. Dit is een krachtig middel omdat de onderzoeksrechter verplicht is een onderzoek te openen, tenzij de feiten manifest niet strafbaar zijn. Hierbij moet een borgsom worden betaald op de griffie.
• 2. Burgerlijke partijstelling tijdens het opsporingsonderzoek: Wanneer het parket al een onderzoek voert (geleid door de Procureur des Konings), kan het slachtoffer zich laten registreren als 'benadeelde persoon'. Dit is nog geen volledige partijstelling, maar geeft wel recht op informatie. De eigenlijke partijstelling gebeurt dan later voor de feitelijke rechtbank.
• 3. Burgerlijke partijstelling ter zitting: Dit is de meest voorkomende vorm. Wanneer de dader reeds gedagvaard is voor de correctionele rechtbank of de politierechtbank, kan het slachtoffer op de dag van de zitting (of vooraf via een brief aan de griffie) verklaren zich burgerlijke partij te stellen. Dit gebeurt meestal via een raadsman die een schriftelijke conclusie of een verzoekschrift neerlegt waarin de schade nauwkeurig wordt begroot.

Het is essentieel dat de burgerlijke partijstelling gebeurt vóórdat het openbaar ministerie zijn vordering over de strafmaat heeft geformuleerd. Te laat komen betekent dat u enkel nog via de burgerlijke rechtbank uw schade kunt verhalen, wat vaak langer duurt en kostbaarder is.

Praktische Tips

Een succesvolle burgerlijke partijstelling vereist een grondige voorbereiding. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze experten:

• Bewijsvoering: Verzamel onmiddellijk alle bewijzen van uw schade. Denk aan medische attesten (voor lichamelijke schade), facturen van herstellingen, foto's van de schade en bewijzen van inkomstenverlies.
• Morele schade: Vergeet de emotionele impact niet. Ook psychisch lijden komt in aanmerking voor vergoeding. Een verslag van een psycholoog kan hierbij helpen.
• Rechtsbijstandverzekering: Controleer uw verzekeringspolissen (familiale verzekering, autoverzekering). Vaak dekken deze de kosten van een advocaat bij een burgerlijke partijstelling, waardoor onze bijstand voor u nagenoeg gratis kan zijn.
• Stel u tijdig partij: Wacht niet tot de laatste minuut. Door u vroegtijdig in het dossier te mengen, kan uw advocaat het onderzoek sturen en vermijden dat cruciale bewijslast verloren gaat.

LawBase staat u bij in al deze stappen. Met kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven zijn wij altijd dichtbij om uw dossier persoonlijk te bespreken.

Kosten en Vergoedingen

De kosten verbonden aan een burgerlijke partijstelling variëren naargelang de procedure. Bij een partijstelling voor de onderzoeksrechter moet u rekening houden met een borgsom (meestal tussen de €250 en €1.000), die dient om de procedurekosten te dekken indien de klacht ongegrond zou blijken.

Indien u de zaak wint, wordt de dader veroordeeld tot de betaling van:

• De effectief geleden materiële en morele schade (inclusief interesten vanaf de datum van het misdrijf).
• De rechtsplegingsvergoeding (RPV): Dit is een forfaitaire tegemoetkoming in de kosten en erelonen van uw advocaat.
• De eventuele gerechtskosten (zoals kosten van een deskundige).

Bij LawBase hanteren we transparante tarieven. Een eerste fysieke consultatie van 30 minuten kost slechts €50, terwijl een oriënterende videocall volledig gratis is. Dit stelt u in staat om zonder financiële drempel juridisch advies in te winnen over de haalbaarheid van uw schadeclaim.

Veelgestelde Vragen