Kosten notaris bij erfenis

Wanneer u een dierbare verliest, komt er naast het emotionele verdriet ook een heleboel administratie op u af. Een van de vragen die wij bij LawBase het vaakst krijgen, is: "Wat gaat de notaris mij kosten bij de afwikkeling van de erfenis?" Het is een begrijpelijke zorg, want de factuur van een notaris kan soms complex overkomen. In dit artikel leggen we u in mensentaal uit hoe de kostenstructuur in elkaar zit, welke tarieven wettelijk vastliggen en waar u op moet letten om verrassingen te vermijden.

Bij LawBase begeleiden we dagelijks cliënten doorheen deze moeilijke periode. Of u nu aanklopt bij ons hoofdkantoor in Brugge, of bij onze vestigingen in Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven, ons doel is om u juridische rust te bieden. Laten we samen kijken naar de financiële kant van een nalatenschap.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een notaris bij een erfenis vallen uiteen in drie grote categorieën: het ereloon, de aktekosten en de diverse uitgaven (zoals opzoekingskosten). Het is belangrijk om te weten dat het KB Notaristarief de basis vormt voor veel van deze vergoedingen, waardoor u bij elke notaris in België in principe hetzelfde basistarief betaalt voor de officiële akten.

• Het ereloon: Dit is de vergoeding voor het intellectuele werk van de notaris. Voor een akte van erfopvolging (nodig om bankrekeningen te deblokkeren) is er vaak een vast tarief of een degressief percentage naargelang de omvang van de nalatenschap.
• De aktekosten: Dit zijn de kosten voor het opmaken van de akte zelf, zoals recht van geschrift en de kosten voor de registratie. Sinds de recente hervormingen zijn veel van deze tarieven gemoderniseerd om ze transparanter te maken.
• Recht op geschrift en registratierechten: Afhankelijk van het type document (bijvoorbeeld een attest van erfopvolging versus een akte van erfopvolging) variëren deze belastingen die de notaris voor de overheid int.
• De aangifte van nalatenschap: Als de notaris de fiscale aangifte voor u opstelt, wordt hiervoor meestal een ereloon aangerekend dat gebaseerd is op de bruto-activa van de erfenis. Hoe complexer de samenstelling (bijvoorbeeld met onroerend goed in het buitenland of aandelenportefeuilles), hoe hoger de werklast.

Bij LawBase raden we altijd aan om vooraf een raming te vragen. Hoewel de notaris gebonden is aan wettelijke barema's voor de akten, kan de vergoeding voor adviesverlening en de opmaak van de aangifte variëren naargelang de complexiteit van het dossier.

Procedure en Stappen

De tussenkomst van een notaris verloopt meestal volgens een vast stramien. Het begrijpen van deze stappen helpt u om inzicht te krijgen in waarom bepaalde kosten worden aangerekend.

• Stap 1: Het opstellen van de akte of het attest van erfopvolging. Dit is de eerste prioriteit. Zonder dit document blijven de bankrekeningen van de overledene geblokkeerd. De notaris voert hiervoor een erfgenamenonderzoek uit en controleert of er een testament of huwelijkscontract is.
• Stap 2: Inventarisatie van de goederen. In sommige gevallen (bijvoorbeeld bij minderjarige erfgenamen of bij aanvaarding onder voorbehoud van boedelbeschrijving) is een formele inventaris door de notaris verplicht. Dit brengt extra kosten met zich mee maar biedt wel juridische bescherming tegen schulden.
• Stap 3: De aangifte van nalatenschap. Binnen de vier maanden na het overlijden moet de aangifte worden ingediend bij de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel). De notaris verzamelt alle attesten, schattingen en bewijsstukken.
• Stap 4: De verdeling van de goederen. Indien er vastgoed moet worden verkocht of verdeeld onder de erfgenamen, stelt de notaris een akte van verdeling op. Hierop zijn vaak verdeelrechten (de zogenaamde 'miserietaks') van toepassing.

Heeft u twijfels over de verdeling of de te nemen stappen? U kunt altijd een gratis videocall inplannen met een van onze experts bij LawBase. Voor wie liever persoonlijk langskomt in een van onze 6 kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven), bieden wij een fysieke consultatie aan voor slechts €50 (30 min).

Wettelijk Kader

Het wettelijk kader omtrent notariskosten is strikt gereguleerd in België. Het Koninklijk Besluit van 16 december 1950 (het KB Notaristarief) legt de tarieven vast die notarissen moeten hanteren voor hun ambtelijke verrichtingen. Dit betekent dat een notaris niet zomaar kan vragen wat hij wil voor het verlijden van een akte.

Sinds 1 januari 2023 is er bovendien een belangrijke hervorming doorgevoerd die de kosten voor bepaalde akten heeft verlaagd en transparanter heeft gemaakt, vooral voor de aankoop van een gezinswoning, maar dit heeft ook indirect invloed op de algemene werking van het notariskantoor. In de context van een erfenis is het echter vooral de Vlaamse Codex Fiscaliteit die bepaalt hoeveel erfbelasting u betaalt. De notaris fungeert hier vaak als tussenpersoon die de berekening maakt, maar de belasting zelf gaat integraal naar de overheid.

Belangrijk om te onthouden is dat bij een betwiste erfenis de kosten snel kunnen oplopen. Wanneer erfgenamen niet akkoord gaan, kan er een gerechtelijke vereffening-verdeling worden bevolen, waarbij de rechtbank een notaris aanstelt. De kosten hiervoor liggen vaak aanzienlijk hoger dan bij een minnelijke schikking.

Praktische Tips

Om de kosten van de notaris en de afwikkeling van de erfenis onder controle te houden, geven we u graag enkele praktische tips mee:

• Bereid het dossier goed voor: Verzamel zelf alle nodige documenten zoals trouwboekjes, testamenten, bankuittreksels van de dag van overlijden en eigendomstitels van onroerend goed. Hoe minder opzoekingswerk de notaris moet doen, hoe lager de administratieve kosten.
• Vraag een raming: Een notaris is verplicht om u informatie te geven over de te verwachten kosten. Vraag bij het eerste gesprek om een transparante inschatting van zowel de erelonen als de te verwachten erfbelasting.
• Overweeg een attest via de Federale Overheidsdienst Financiën: Voor eenvoudige nalatenschappen waar geen testament of huwelijkscontract aanwezig is, kunt u soms een gratis attest van erfopvolging verkrijgen via de administratie (MyMinfin). Dit bespaart u de notariskosten voor dit specifieke document.
• Win juridisch advies in: Soms is het nuttig om een eigen advocaat te hebben die uw belangen behartigt naast de notaris, zeker bij complexe familiale situaties. Bij LawBase zorgen we ervoor dat u niet meer betaalt dan nodig en dat uw rechten optimaal beschermd blijven.

Onze advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven staan klaar om u bij te staan. Een goede voorbereiding kan u duizenden euro's aan onnodige kosten en belastingen besparen.

Veelgestelde Vragen